انسکتاریوم

کاهش ضایعات محصولات باغی در دوره پس از برداشت

مصطفی محمدیان — Mon, 05 Mar 2012 08:44:10 GMT

مقدمه:

میوه ها و سبزیها از جمله مهمترین محصولات باغی هستند که نقش مهمی در تأمین نیاز غذایی و سلامت انسان بازی میکنند. این گروه از محصولات کشاورزی بدلیل داشتن رطوبت زیاد فساد پذیر هستند و در دوره پس از برداشت بخش عمده ای از آنها (بین 5 تا 50 درصد) از بین میروند. میزان این ضایعات حتی در برخی موارد تا 80 درصد نیز میرسد. در این میان تره بار بالاترین درصد ضایعات را به خود اختصاص داده اند. کاهش و به حداقل رساندن چنین ضایعاتی به عنوان «برداشت مخفی» میتواند یکی از راههای مؤثر در تأمین غذا برای جامعه به حساب آید. در کشورهایی که سیستم کشاورزی پیشرفته ای دارند، پیشرفتهای قابل توجهی در زمینه تکنولوژی پس از برداشت صورت گرفته است. چنین عملیاتی نه تنها ضایعات این گروه از محصولات را به حداقل میرساند بلکه کیفیت آنها را نیز در طی حمل و نقل، جابجایی، انبارداری و توزیع حفظ خواهد کرد. بخش عمده ای از این ضایعات را میتوان با اجرای عملیات صحیح در دوره قبل از برداشت (در باغ یا مزرعه) حذف نمود.

مدیریت تغذیه، آفات و بیماریهای گیاهی در دوره قبل از برداشت، تکنولوژی صحیح برداشت، تیمارهای غیر شیمیایی و استفاده از ترکیبات طبیعی برای کنترل ضایعات، عملیات پیش سرمادهی، سیستم های بسته بندی جدید، انبارداری صحیح (شامل کلیه عملیات در طی انبارداری) و بالاخره حمل و نقل صحیح از مهمترین راهکارهای موجود هستند که تا حد قابل توجهی میزان این ضایعات را به حداقل میرسانند. بنابراین کاهش ضایعات این گروه از محصولات کشاورزی نیازمند اصلاح ساختار تولید این محصولات از باغ و مزرعه تا انبار و سپس حمل و نقل و بازاررسانی و در نهایت مصرف کننده خواهد بود. بالا بردن دانش فنی تولید کنندگان، انبارداران، مسئولین میادین میوه و تره بار، خرده فروشیها و در نهایت مصرف کنندگان گامی موثر در این راستا می باشد. در این مقاله راهکارهای کلیدی در هر مورد ارائه خواهد شد.

توسعه روز افزون جمعیت نیاز به تأمین غذا را روز به روز افزایش میدهد. به منظور افزایش تولید و رفع هر چه بیشتر مایحتاج بشر راهکارهای مختلفی چون افزایش سطح زیر کشت، افزایش عملکرد در واحد سطح، دستیابی به ارقام برتر، مدیریت عملیات زراعی شامل دفع آفات و بیماریها، آبیاری، تغذیه، هرس و غیره وجود دارد. در این بین یکی از راهکارها که به دست فراموشی سپرده شده است و کمتر مورد توجه قرار می گیرد کاهش ضایعات پس از تولید است که محققین به این بخش اصطلاح «‌برداشت مخفی» را اختصاص داده اند. محصولات باغی (شامل کلیه میوه ها، سبزی ها و گل و گیاهان زینتی) بدلیل بالا بودن درصد رطوبتشان و ماهیت فیزیولوژیکی خاصی که دارند طبیعتا دارای ضایعات بیشتری پس از برداشت میباشند که گاهی بسته به نوع محصول ممکن است تا 60% محصول تولیدی به این طریق از دایره مصرف خارج شود. عوامل متفاوتی هم در دوره قبل از برداشت و هم در دوره پس از برداشت در شدت این پدیده مؤثر هستند. برخی از این عوامل تحت کنترل بوده و انسان قادر است آنها را به نحو صحیح تحت تاثیر قرار داده و بدین وسیله ضایعات را به حداقل برساند.

انتخاب رقم

عملیات زراعی و شرایط آب و هوایی قبل از برداشت نقش مهمی در سرعت فرآیندهای فیزیولوژیکی محصول برداشت شده دارد ولی در این بین نقش رقم یا کولتیوار نیز بسیار مهم است. موفقیت در انجام عملیات پس از برداشت بستگی زیادی به ماهیت فیزیولوژیکی محصول دارد. عکس العمل محصولات باغبانی به شرایط انبارداری علی رقم بقیه صفات تحت تأثیر انتخاب طبیعی و انتخاب انسانی نبوده است. اخیراً در برنامه های اصلاحی محصولات باغی، صفات مرتبط با فیزیولوژی پس ازبرداشت محصول مورد توجه زیادی قرار گرفته است که مهمترین آنها عبارتند از:

- قابلیت خوب جابجایی و کاهش نرم شده میوه در طی رسیدن بخصوص در گوجه فرنگی. این عمل با تأثیر بر آنزیم پلی گالاکتوروناز و با استفاده از مهندسی ژنتیک صورت گرفته است.

- مقاومت به سرمازدگی در طی انبارداری خصوصا در سیب، آوکادو، موز، خیار، هلو و گوجه فرنگی.

- مقاومت به اسکالد در سیب که تحت کنترل فرآیند اکسیداسیون آلفا فارنزن است. تحقیقات نشان داده است که یک ژن در بروز این عارضه دخالت دارد.

- مقاومت به انبارداری در اتمسفر کنترل شده، غلظت بالای دی اکسید کربن و غلظت کم اکسیژن در مورد توت فرنگی دو گروه از ارقام بر اساس محصولات حاصل از تخمیر مانند استالدیید و اتانول وجود دارند. ارقام آناپولیس و کاوندیش در غلظت بالای دی اکسید کربن، استالدیید و اتانول بسیار کمی تولید مینمایند در حالیکه ارقام کنت و هانوی در اثر نگهداری در غلظت بالای دی اکسید کربن اتانول و استالدیید بیشتری تولید مینمایند و ضایعات آنها بیشتر است. بنابراین در انتخاب رقم باید توجه خاصی را مبذول داشت چرا که در صورت نامناسب بوده رقم انتخاب شده با شرایط و اهداف تولید ممکن است بقیه عملیات باغبانی تأثیر ناچیزی بر کاهش ضایعات داشته باشد.

شدت نور

شدت نور مناسب نه تنها در افزایش تولید و تکثیر در محصول مؤثر است بلکه از بروز عوارض فیزیولوژیکی خاصی چون آفتاب سوختگی نیز جلوگیری میکند. این عارضه در گوجه فرنگی بسیار شایع بوده و بخش قابل توجهی از محصول را دچار آسیب میکند. در شرایطی که شدت نور زیاد است پرورش گوجه فرنگی بصورت داربستی توصیه نمیگردد. بعلاوه در این شرایط بهتر است از ارقامی که دارای برگ بیشتری میباشند استفاده نمود تا با سایه اندازی برگها برروی میوه ها شیوع این عارضه کاهش یابد. میوه آفتاب سوخته گوجه فرنگی نه تنها قابلیت نگهداری خوبی ندارد بلکه آن را نمیتوان به خوبی بصورت مصنوعی رساند. نمونه بارز دیگری از تأثیر نور را می توان در میزان ویتامین ث و میزان ماده خشک محصول مشاهده نمود. با افزایش شدت نور در دامنه بهینه میزان ویتامین ث محصول افزایش می یابد.

آبیاری
چون در صد بالایی از وزن محصولات باغی را آب تشکیل میدهد، تأمین آب نه تنها در افزایش تولید مؤثر است بلکه با بهینه سازی تأمین آب میتوان عوارض فیزیولوژیکی خاص چون پوسیدگی گلگاه در گوجه فرنگی، لکه تلخی در سیب وTip burn در کاهورا کاهش داد. در مورد لکه تلخی سیب باید اشاره نمود که دقت در انجام عملیات آبیاری که منجر به توزیع مناسبتر کلسیم در میوه میگردد خصوصا در مراحل پایانی رشد از راهکارهای اساسی کاهش این عارضه میباشد. آبیاری بارانی علاوه بر افزایش راندمان مصرف آب منجر به بهبود میوه ها از نظر عوارض اشاره شده خواهد شد.

مدیریت تغذیه

تغذیه صحیح محصولات باغی نقش مهمی در کاهش ضایعات و بهبود کیفیت محصول تولیدی و عمر انباری محصولات برداشت شده دارد. در این بین ازت، فسفر، پتاسیم، کلسیم، بور، مس و مولیبدن از اهمیت زیادی برخوردارند. ازت بیش از حد نه تنها عدم تعادل اسید آمینه های ضروری و بالطبع عدم تعادل پروتئین را در پی خواهد داشت بلکه مشکلات عدیده ای چون تجمع نیترات و کاهش میزان ویتامین ث را نیز ایجاد میکند. عوارض فیزیولوژیکی چون توخالی شدن کلم بروکلی، کاهش وزن سیب زمینی شیرین در انبار و کاهش عطر و طعم کرفس در نتیجه مصرف ازت بیش از حد است. در کاهو ازت بیش از حد نه تنها منجر به تجمع نیترات گشته و مصرف آن مشکلات خاصی چون بیماری متهموگلوبینیا را ایجاد میکند بلکه باعث کاهش وزن خشک محصول و کاهش عمر انباری کاهو خواهد شد.

در توت فرنگی نیز کود ازته در سفتی بافت میوه در طی انبارداری مؤثر است. تیمار ازت همچنین بر مواد جامد قابل حل تاثیر قابل توجهی داشته و با افزایش ازت از 126 به 225 کیلو گرم در هکتار مواد جامد قابل حل کاهش می یابد. بسیاری از عوارض دیگر که در طی انبارداری منجر به افزایش ضایعات میگردد را میتوان با تیمار کلسیم برطرف نمود. برای مثال لکه تلخ در سیب، Tip burn در سبزیجات برگی و پوسیدگی گلگاه در محصولات خانواده سیب زمینیان و Black heart در کرفس را میتوان اشاره نمود. بنابراین لازم است در طی رشد محصول و همچنین در دوره قبل از برداشت بر اساس اصول علمی نسبت به توصیه کودی اقدام نمود تا نه تنها عملکرد مطلوبی حاصل گردد بلکه کیفیت محصول تولیدی و عمر انباری آن نیز افزایش یابد.

زمان برداشت

زمان برداشت صحیح محصولات باغی نقش مهمی در عمر انباری و کاهش ضایعات آنها دارد. در طی تکامل فیزیولوژیک میوه ها و سبزیها تغییرات قابل توجه فیزیکی و بیوشیمیایی در محصول صورت میگیرد. برای مثال میتوان به کاهش سفتی بافت، افزایش فعالیت آنزیم پلی گالاکتوروناز، افزایش پکتین محلول، تغییر در اسیدیته قابل تیتر، مواد جامد محلول و شدت تنفس اشاره نمود. چنانچه محصول دیرتر از زمان مناسب برداشت شود نه تنها عمر انباری آن کاهش می یابد بلکه ضایعات آن در طی حمل و نقل و جا به جایی افزایش خواهد یافت. این پدیده خصوصاً در محصولات کلیماکتریک بارز است و چنانچه محصول زودتر از موقع برداشت گردد کیفیت مناسبی را نخواهد داشت و در طی رساندن مصنوعی ممکن است به آن نتیجه دلخواه نرسیم. بنابراین در مورد کلیه محصولات باغی تعیین زمان مناسب برداشت یکی از فاکتورهای مهم در کاهش ضایعات به حساب می آید.

زمان مناسب برداشت را میتوان با آزمایشاتی چون سفتی بافت، نسبت قند به اسید، تعداد روز پس از گلدهی کامل و حتی واحدهای گرمایی گرفته شده توسط محصول تعیین نمود. در مورد محصولات مختلف یک یا بیش از یک معیار مورد استفاده قرار میگیرد و برای هر محصول استانداردهایی نیز تعریف شده است. در ایران به این عامل مهم کمتر توجه شده است در حالی که در کشورهای دیگر چنانچه محصول زودتر یا دیرتر از موقع برداشت گردد نه تنها اجازه فروش به آن داده نمی شود بلکه تولید کننده آن محصول جریمه خواهد. با توجه به مطالب فوق لازم است در هر منطقه و برای هر محصول عملیات برداشت با توجه به معیارهای صحیح صورت گیرد.

تیمارهای پیش سرما دهی

عملیات پیش سرما دهی نقش بسیار مفیدی در افزایش عمر انباری و کاهش ضایعات محصولات باغی دارد. تأثیر این عملیات بر برخی محصولات مانند توت فرنگی بسیار بارز بوده و ضایعات این محصول را شدیداً کاهش میدهد. در ایران به جز موارد جزئی (خصوصاً در مورد توت فرنگی که بصورت استفاده از کانتینرهای یخچال دار بلافاصله پس از برداشت است و همچنین بطور تجربی در مورد برخی محصولات مانند انگور آنرا بصورت کاملا ابتدایی انجام میدهند که گاهی با مشکلات زیادی روبرو خواهند شد) عملیات پیش سرمادهی غالبا صورت نمیگیرد. انتخاب روش سرد کردن مقدماتی شامل استفاده از آب سرد، هوای سرد، یخ و خلا بستگی زیادی به ماهیت فیزیولوژیکی محصول داشته و در صورت انتخاب نادرست نه تنها عمر انبارداری محصول افزایش نخواهد یافت بلکه ضایعات محصول شدیدا زیاد خواهد شد. ایجاد تجهیزات مناسب به منظور انجام این عملیات در دوره پس از برداشت ضروری است. تحقیقات نشان داده است که تعلل در انجام این عملیات جایز نیوده و با تاخیر در انجام عملیات پیش سرمادهی، درصد محصول قابل فروش کاهش می یابد. بنابراین لازم است به منظور افزایش عمر انباری و کاهش ضایعات پس از برداشت و همچنین کاهش بار سردخانه بلافاصله پس از برداشت محصول را با استفاده از روش مناسب خنک نمود.

کنترل عوارض پاتولوژیکی

بخش زیادی از محصولات باغبانی بدلیل حمله عوامل بیماریزا به محصول برداشت شده از حلقه مصرف خارج میشوند. خسارت برخی از بیماریها به حدی زیاد است که گاهی تمام محصول دور ریخته میشود. حمله عوامل بیماریزا اغلب بدنبال صدمات فیزیکی صورت میگیرد ولی تعداد کمی از قارچها وجود دارند که به بافتهای سالم نیز حمله برده و شرایط را برای توسعه بقیه عوامل بیماریزا هموار میسازند.

معمولاً میوه برداشت شده مقاومت قابل توجهی نسبت به عوامل بیماریزا دارد ولی با آغاز رسیدگی، میوه ها به این عوامل حساس میگردند. بین میزان ترکیبات فنلی و مقاومت به بیماریها یک همبستگی مثبت وجود دارد. این در حالی است که میزان زیاد ترکیبات فنلی سودمند نبوده و باعث ایجاد مزه گس و قهوه ای شدن بافت در اثر اکسیداسیون خواهد شد. یکی از اهداف اصلاحی به طریق بیوتکنولوژی، رسیدن به حدی از ترکیبات فنلی است که نه تنها منجر به ایجاد مقاومت گردد بلکه از نظر گسی و قهوه ای شدن، کیفیت میوه در حد مطلوب حفظ گردد.

اگر چه استفاده از ترکیبات شیمیایی میتواند ضایعات حاصل از عوامل پاتولوژیکی را کاهش دهند ولی روز به روز به دلیل عوارض جانبی این مواد مصرف آنها محدود میشود. اخیراً روشهای غیر شیمیایی چون استفاده از اشعه گاما، نور فرابنفش، گرما درمانی و همچنین استفاده از ترکیبات طبیعی مانند اسانسهای گیاهی توسعه یافته اند. در ایران چنین عملیاتی هنوز در حد ابتدایی و در مراحل اولیه تحقیق قرار دارند. چنین راهکارهایی به همراه رعایت اصول بهداشتی در طی رشد و نمو که منجر به کاهش بار میکروبی محصول خواهد شد میتوانند در کاهش ضایعات حاصل از حمله عوامل بیماریزا نقش مؤثری را ایفا نمایند.

تکنولوژی انبارداری

شرایط انبارداری نقش بسیار مهمی در افزایش نگهداری محصولات باغی و کاهش ضایعات دارد. با استفاده از تکنولوژی محیطی انبارداری میتوان ضایعات محصولات باغی را به حداقل رساند. انبارداری در اتمسفر کنترل شده و استفاده از انبارهای کم فشار با تاثیر بر فرآیندهای تنفس و تولید اتیلن عمر نگهداری محصولات و ضایعات محصولات باغی در طی انبارداری را کاهش میدهد. انبارهای موجود در ایران غالباً بسیار قدیمی و ابتدایی میباشند. در انبارهای موجود در ایران هیچ کنترلی بر غلظت اکسیژن، دی اکسید کربن و اتیلن صورت نمیگیرد. تنها عواملی چون رطوبت و دما کنترل میگردد. در چنین شرایطی نه تنها امکان نگهداری میوه های حساس و خصوصا میوه های تابستانه و سبزیجات وجود ندارد بلکه ضایعات محصولات نگهداری شده نیز بسیار زیاد خواهد بود. در چنین شرایطی انبارداری صرفاً به انواع محدودی از میوه و سبزی (سیب، گلابی، سیب زمینی و پیاز) محدود شده است.

به منظور کاهش ضایعات ناشی از عدم وجود انبارهای مناسب لازم است سردخانه ها و انبارهایی با استانداردهای جهانی مانند انبارهای با اتمسفر کنترل شده و انبارهای کم فشار احداث گردد ویا انبارهای موجود از نظر تأسیسات کنترل کننده عوامل مهم مانند اکسیژن، دی اکسید کربن و اتیلن تجهیز گردند تا بتوان سبزیجات، میوه های تابستانه و میوه های حساس را بخوبی انبار نمود. با توجه به هزینه های سنگین احداث سردخانه های مناسب و پیشرفته نقش دولت در سرمایه گذاری در این بخش اجتناب ناپذیر خواهد بود.

تکنولوژی بسته بندی

یکی از راهکارهای دیگر کاهش ضایعات محصولات باغی در دوره پس از برداشت بسته بندی است. بسته بندی علاوه بر نقشی که در بازاریابی محصول دارد در جلوگیری از ضایعات و کاهش ضایعات محصولات برداشت شده نیز بسیار موثر است. با استفاده از تکنولوژیهای مدرنی چون بسته بندی با اتمسفر متغیر، شرینک راپ و غیره میتوان ضایعات محصولات باغی را به حداقل رساند. اخیراً MAP با غلظت اکسیژن بالا جایگزین MAP با غلظت اکسیژن کم شده است. این روش جدید تاثیر بیشتری بر آنزیمهای مضر داشته و از واکنشهای تخمیری غیر هوازی و همچنین از رشد میکروبها جلوگیری مینماید. این تکنیک بطور موفقیت آمیزی برای بسته بندی کلم گل، بروکلی، هویج، جوانه لوبیا، قارچ دکمه ای و اسفناج بکار رفته است. در ایران هنوز استفاده از این نوع بسته بندی حتی برای قارچهای خوراکی که توجیه اقتصادی نیز دارد بطور قابل توجهی صورت نگرفته است.

جابجایی محصول

بخشی از محصولات باغی تولید شده در طی جابجایی دچار آسیب میگردند. آسیبهایی که در طی جابجایی به محصول وارد میشود شامل خسارات ناشی از فشار، سائیدگی، ضربه و گرما خواهد بود. همانطور که در بخش انتخاب رقم اشاره شد اصلاح ارقام مقاوم در برابر جابه جایی یکی از اهداف مهمی است که خسارات ناشی از حمل و نقل را به حداقل میرساند. اخیراً ارقامی از گوجه فرنگی اصلاح شده اند که در طی حمل و نقل خسارت کمی خواهند دید .

منابع:

1- راحمی، مجید (1373) فیزیولوژی پس از برداشت، مقدمه ای بر فیزیولوژی و جابجایی میوه ها (ترجمه) انتشارات دانشگاه شیراز، 259 ص.

2- هاشمی دزفولی، سید ابولحسن و میدانی، جواد، (1376) فیزیولوژی پس از برداشت، انتشارات نشر آموزش کشاورزی، 408 ص.

3- Chervin, C., Raynal, J., Andre N., and Bonneau, A., (2001) Combining control atmosphere storage and ethanol vapors to control superficial scald of apple. HortSci. 36 (5): 951-952.

4- Day, B. P. F. (2001) Modified atmosphere packaging of fresh fruit and vegetable, an overview, Acta Hort. 533: 58-59.

5- Druege, U. (2001) Post-harvest response of different ornamental products to pre-harvest nitrogen supply: Role of carbohydrates, photosynthesis and plant hormones. (543): 97-103.

6- Kadr, Adel A. (2002) Opportunities in using biotechnology to maintain post-harvest quality and safety of fresh product. HortSci, 37 (3): 467-468.

7- Marais, E., Jacobs, G. and Holcroft, D. M. (2001) Light and temperature affect post-harvest color development in apple. Acta Hort. 533: 91-94.

8- Mukum, L., Singh, Z. and Phillips, D. (2001) Nitrogen nutrition affects fruit firmness, quality and shelf life of Strawberry. Acta Hort. 533: 69-72.

9- Nazir,A. M., Curell, E., Khan, N., Whitaker, M. and Beaudry,R. M. (2001) Harvest maturity, storage temperature, and 1-MCP application frequency alter firmness retention and chlorophyll fluorescence of Redchief delicious apples. J.Amer. Soc. Hort. Sci. 126 (5): 618-624.

10- Sargent,Steve A., Stoffella, P. J. and Maynard, D. N. (2001) Harvest date affect yield and post-harvest quality of nondried, short day onion. HortSci. 36 (1): 112-115.

11- Sholberg, P., Haag, P., Hocking, R. and Bedford,K. (2000). The use of vinegar vapor to reduce post-harvest decay of harvested fruit. HortSci, 35 (5): 898-903.

12- Watkins, C. B. and Pritts, M. P. (2001) The influence of cultivar on post-harvest performance of fruit and vegetable. Acta Hort. 533:59-63.

تو نیکی کن و در دجله انداز که ایزد در بیابانت دهد باز

امیدوارم مفید واقع شود . با تشکر مصطفی محمدیان ( گیاهپزشک)

نظراتتون سازندست

نقش کمباینها در افزایش ضایعات برنج

مصطفی محمدیان — Mon, 05 Mar 2012 08:41:44 GMT

نقش کمباینها در افزایش ضایعات برنج

برنج در ایران با سطح زیر کشتی بیش از 630 هزار هکتار بعد از گندم مهمترین محصول زراعی محسوب می‌گردد. این محصول در اغلب استانهای کشور کم و بیش کشت می‌گردد ولی عمده سطح زیر کشت این محصول استراتژیک در استانهای مازندران و گیلان واقع شده است.

گرچه محصول برنج در ایران از لحاظ قدمت کشت، دانش تجربی کشاورزان برنجکار و تنوع مصرف دارای سابقه درخشانی است اما امروزه از لحاظ بهره‌مندی از تکنولوژی‌های جدید در جهت کشت مکانیزه و افزایش کیفیت محصول بدست آمده در مقایسه با سایر محصولات زراعی و باغی از جایگاه مطلوبی برخوردار نیست. بدیهی است که نیل به خودکفایی محصول برنج در کشور جزء با افزایش سطح زیر کشت، افزایش عملکرد در واحد سطح و کاهش ضایعات مقدور نیست. افزایش سطح زیر کشت در کشوری مثل ایران که مشکل آب یکی از مسائل گریبانگیر در آن محسوب می‌گردد، چندان توجیه پذیر نخواهد بود مگر آنکه اقدام به اصلاح و تولید ارقام مقاوم به کم‌آبی و خشکی گردد، ولی از لحاظ افزایش عملکرد در واحد سطح و کاهش ضایعات پتانسیلی بالا و جای کار بسیاری باقی است.

گرچه میزان ضایعات این محصول ارزشمند در کشور در منابع مختلف بسیار متفاوت از هم و با دامنه تغییرات وسیع گزارش می‌گردد اما همه این آمارها حکایت از بالا بودن میزان ضایعات آن دارند که بنظر می‌آید چندان به دور از واقعیت نباشند. وجود ضایعاتی بین 16 – 30 درصد ( بدون لحاظ نمودن ضایعات در مراحل قبل از برداشت از قبیل؛ ضایعات ناشی از تغییرات نامطلوب جوی، مدیریت مزرعه، آفات و بیماریها و غیره )، برای یک محصول استراتژیک در کشور جای بسی تاّمل و نیاز به اقداماتی عاجل است. ‌ بر اساس گزارش سازمان خواربار جهانی ( F.A.O ) میزان ضایعات برنج در دنیا حدود 21% است که بیشترین مقدار آن ( حدود 6 – 8 درصد ) به مرحله برداشت ( اعم از درو و خرمنکوبی ) تعلق دارد.

اخیراّّّ دولت به منظور کاهش ضایعات این محصول در کشور مبادرت به اقداماتی اساسی همچون اصلاح ساختار کارخانجات شالیکوبی، تامین تعدادی کمباینهای مخصوص برداشت برنج و غیره نموده است که امید است با برنامه‌ریزی‌های صحیح و جامع بتوان نقش مؤثری را در این خصوص ایفا نمود.

برای کاهش ضایعات این محصول در مراحل مختلف تولید، داشتن شناختی کافی از فاکتورهای ایجاد کننده ضایعات بمنظور مقابله با آنها امری ضروری و اجتناب ناپذیر است. بدین منظور در این متن سعی گردیده است تا با ضایعات برنج در مرحله برداشت بیشتر آشنا شده و راهکارهای اساسی ارائه گردد.

آشنایی با شرایط کشت برنج

شرایط کشت برنج بخاطر خصوصیات فیزیولوژیکی این گیاه، شرایط خاک مزرعه و شرایط ماشینی کاملاّ متفاوت از شرایط کشت اغلب محصولات زراعی است. به عنوان مثال؛ زمانی که محصولاتی همچون گندم و جو بطور کامل می‌رسند و آماده برداشت می‌شوند، رشد ساقه گیاه متوقف و رطوبت قسمت ساقه و برگ به مقدار زیادی کاهش می‌یابد اما در برنج علیرغم اینکه قسمت دانه رسیده و آماده برداشت است، قسمت ساقه آن هنوز به رشد سبزینه‌ای خود ادامه داده دارای درصد بالایی رطوبت است. بدیهی است که وجود رطوبت زیاد در قسمت ساقه گیاه مشکلاتی را در فرایند خرمنکوبی ایجاد خواهد نمود.

تحقیقات و تجربیات نشان دادند که برای اجرای عملیات تهیه زمین وکاشت سایر غلات، به منظور جلوگیری از آسیب‌ دیدگی بافت خاک و ممانعت از خاک چسبی ادوات خاک‌ورزی و کارنده‌ها، رطوبت خاک باید در حالت گاورو باشد. در حالیکه در شالیزارها عمدتا عملیات خاک ورزی، کاشت، داشت و حتی گاهی اوقات عملیات برداشت در شرایطی صورت می‌گیرد که خاک مزرعه کاملاّ اشباع از آب و به حالت باتلاقی است. این خصوصیت مزرعه‌ای شالیزارها، بکارگیری از کمباینهای دارای چرخ‌های لاستیکی را با مشکل مواجه نموده در عوض استفاده از کمباینهای با سیستم حرکتی(Under Carriage System) خاص را ایجاب می‌نماید.

لازم به ذکر است که شرایط خاص مزارع شالیزار و گیاه برنج، استفاده از ماشین آلات با شرایط، تجهیزات و ضمائم خاص و به تبع آن طراحی خاص آنها، پیچیدگی سیستم‌های مختلف ماشین‌ها و در نهایت افزایش قیمت اولیه آنها را در پی خواهد داشت.

ضایعات برنج در عملیات برداشت

اصولا ضایعات برنج در فرآیند برداشت به دو صورت ضایعات شیمیایی و فیزیکی تقسیم‌بندی می‌شوند. ضایعات شیمیایی در اثر عواملی از قبیل بالا بودن محتوی رطوبت دانه، ساقه و برگ حادث می‌گردند. بدین صورت که در اثر غرق شدن محصول در داخل آبهای سطحی باقی مانده در مزرعه و گاهی اوقات در اثر باقی ماندن محصول تازه برداشت شده ( با رطوبت زیاد ) در داخل انباره و تانک کمباین و غیره در اثر فعل‌وانفعالات شیمیایی فاسد می‌گردد که بصورت تغییر طعم و رنگ ظاهر می‌گردند.

ضایعات فیزیکی به دو صورت ضایعات پنهان و ضایعات آشکار حادث می‌گردند. ضایعات آشکار عمدتا ضایعاتی کمی ( وزنی یا حجمی ) هستند که بصورت محصول از دست رفته در زمان برداشت نمایان می‌گردند. به عبارتی دیگر، مقداری از محصول در اثر عواملی همچون؛ لرزش شانه برش، برخورد با چرخ فلک، برخورد با مقسم‌های طرفین کمباین یا دروگر، وزش باد شدید پنکه و غیره بر روی زمین ریخته شده از دسترس خارج می‌گردند.
قسمت دیگری از محصول ممکن است در اثر ضربات مکانیکی وارده در محفظه خرمنکوبی، واحد‌های انتقال محصول ( نقاله‌ها ) و غیره دچار شکستگی شوند. در اینگونه ضایعات گرچه محصول از دسترس خارج نمی‌شود یا به عبارتی وزن یا حجم محصول بدست آمده در اثر آن ممکن است کاهش نیابد ولی محصول از لحاظ ابعاد و اندازه و در نهایت از لحاظ معیارهای تجاری و بازار پسندی دچار افت خواهد شد. به بیان دیگر می‌توان گفت که محصول دچار افت کیفی می‌گردد نه کمی.

گاهی اوقات ضایعات کیفی محصول که بصورت شکستگی یا ترک خوردگی حادث می‌گردند در زمان برداشت قابل تشخیص و اندازه‌گیری می‌باشند و گاهی اوقات هم ممکن است قابل روئیت نباشند که در اینصورت می‌توان گفت ترک خوردگی یا شکستگی محصول بصورت مخفی است به طوری که از ظاهر شلتوک قادر به روئیت نبوده ولی در زمان تبدیل برنج نمایان می‌گردند.

وجود این نوع ضایعات همواره برای کشاورزان عزیز سبب ایجاد تردید در تشخیص عامل اصلی آنها می‌گردد. تجربیات نشان دادند که متاسفانه کشاورزان به علت عدم اطلاع از وضعیت داخلی دانه، عامل اینگونه ضایعات را تجهیزات کارخانجات شالیکوبی می‌دانند. لازم است در اینجا متذکر شویم در چنین شرایطی کارخانجات شالیکوبی نمایانگر یا آشکار کننده ضایعات برنج هستند نه عامل ایجاد آن. در حال حاضر در ایران به علت استفاده از کمباین‌های نامناسب برای برداشت برنج ( کمباین‌های غلات )، مقدار زیادی از محصول در قسمت خرمنکوبی و نقاله‌های انتقال محصول هم دچار ترک‌ها و شکستگی های آشکار وهم ترک‌های جزئی ( مویی ) گشته که در زمان تبدیل ظاهر می‌گردند.

مشکلات خاص برنج‌های ارقام ایرانی

در کشور ما متاسفانه فعالیت چندانی جهت سازگار سازی ارقام مختلف برنج با شرایط ماشینی ( عملیات مکانیزه ) صورت نگرفت و برای اجرای کشت مکانیزه برنج در کشور با مشکلات زیر مواجه هستیم.
1) ورس یا خوابیدگی محصول؛

ورس یا خوابیدگی برنج در زمان برداشت یکی از معضلات ا............

مقایسه بین کمباینهای برداشت برنج

امروزه برای برداشت برنج سه نوع کمباین مورد استفاده قرار می‌گیرند که عبارتند از؛ تغذیه کننده کل محصول(Whole Crop Type Combine) ، تغذیه کننده خوشه(Head feeding Type Combine) و خوشه چین(Head Stripper Type Combine) ، که نوع خوشه چین مورد چندان توجه قرار نگرفته و عمدتا از دو نوع دیگر استفاده می‌شود. گرچه این دو نوع کمباین، کمباینی ایده‌آل برای برداشت برنج هستند، اما به علت متفاوت بودن شرایط محصول، مزرعه و غیره، همواره نمی‌توان از بین آن دو یکی را به دلخواه انتخاب کرد، چه بسا در برخی شرایط ممکن است یک کمباین قادر باشد با مشکلات فراوان از قبیل ظرفیت مزرعه‌ای پایین و درصد تلفات بالا محصول را برداشت نماید، اما کمباینی دیگر بدون هیچگونه محدودیت و با درصد تلفات بسیار پایین قادر به انجام کار در همان شرایط باشد. لذا انتخاب کمباین مناسب مطابق با شرایط موجود باید بر اساس دانش و اطلاعات کافی صورت گیرد.

بمنظور سهولت در انتخاب کمباین مناسب برحسب ...............

برای دریافت کامل این مقاله در قسمت نظرات پیغام بگذارید!!!

انبارداری محصولات کشاورزی

مصطفی محمدیان — Mon, 05 Mar 2012 08:39:15 GMT

چکیده:

یکی از مهمترین جنبه های خوراک در مزرعه تخلیه صحیح بار است. این عمل از ماندن خوراک های قدیمی در انبار جلوگیری می کند و اطمینان حاصل می شود که موادخوراکی بدون هیچ تغییری در ترکیب به مصرف کننده داده می شود. اولین اقدام برای ورود کالا به انبار نمونه برداری و بازرسی کالا است. اگر محموله آلوده به آفات بود عملیات مبارزه یا ضد عفونی باید انجام شود.

اگر چه انبارها بطور کلی نیاز به محافظت کمی دارند ، اما گهگاهی باید آن را کاملاً تخلیه و تمیز کرد. در نهایت اگر تولیدکنندگان و توزیع کنندگان موادخوراکی را پیش از رسیدن آن به انبار بررسی کنند هیچ نکته ای در داشتن بهترین شرایط ممکن برای ذخیره انبار وجود ندارد از این رو بررسی تاریخ تولید و چگونگی انتقال آن ضرورت دارد.

چکیده:

واژه های کلیدی: تولید کننده- خوراک- انبار- توزیع کننده- آفات انباری- بازرسی کالا

مقدمه:

محصولات انباری شامل انواع غلات ، حبوبات ، محصولات آردی ، نان دانه های روغنی ، بذرگیاهان ، موادگوشتی ، دارویی ، چوبی ، شیمی ، نخی ، پوست و انواع خوراک دام می باشد تفاوت عمده ای بین آفات در مزارع با آفات در انبار این است که خسارت آنان در مزارع و باغات به وضوح دیده می شود ولی در انبار به دلیل رفتار آفات انباری معولاً خسارت آفات پنهان می ماند. تفاوت دوم اینکه در مزارع و باغات جمعیت آفات به دلیل وجود دشمنان طبیعی معمولاً خیلی به سرعت افزایش پیدا نمی کنند ولی در انبارها دشمنان طبیعی موثری بر روی آفات وجود ندارند.

به طور کلی آفت عاملی است که باعث خسارت در مراحل تولید تا مصرف محصولات کشاورزی می شود بخش عمده ای از خسارت به محصولات بعداز تولید و در مراحل انبارداری اتفاق می افتد.

عوامل زیان آوری انباری

الف) عوامل غیرزنده ب) عوامل زنده

الف) عوامل غیرزنده :

1) گرما یا حرارت : در فعالیت های زیستی موجودات زنده به خصوص اگر با رطوبت همراه باشد بسیار موثراست در هوای گرم و مرطوب انبار تنفس دانه ها افزایش پیدا کرده و ممکن است دانه ها شروع به جوانه زدن کنند همچنین حرارت طول دوره زندگی آفات انباری را کوتاه کرده و باعث سرعت رشدجمعیت می شود. غالب حشرات در گرمای کمتر از 10 درجه سانتی گراد غیرفعال می شوند و یا از بین می روند . گرمای خیلی زیاد هم باعث غیرفعال شدن و نابودی حشرات می شود افزایش گرما همچنین باعث افزایش رشد قارچ های ساپروفیت می شود.

2) رطوبت : از عوامل مهم فساد در محصولات انباری می باشد رطوبت به همراه حرارت شرایط مناسبی برای رشد کلیه عوامل زیان آور ایجادمی کند. رطوبت سبب افزایش فعالیت میکروارگانیسم ها شده و سبب تخمیر و تجزیه محصول می گردد. در درجه اول رمز موفقیت در نگهداری محصولات انباری کنترل میزان رطوبت است.

ب) عوامل زنده : عبارتند از حشرات ، کنه ها ، جوندگان ، پرندگان ، و میکروارگانیسم ها و در بین همه این عوامل زنده حشرات مهم ترین گروه آفات انباری را تشکیل می دهند.

اصول انبار کردن و نگهداری فرآورده ها در انبار

الف) خشک کردن (کنترل رطوبت)

اگر مقدار رطوبت فرآورده ای انباری نظیر دانه های غلات، حبوبات، دانه های روغنی و... بیش از حد مجاز باشد قبل از ورود به انبار باید آنها را خشک کرد. خشک کردن بیشتر به صورت طبیعی و با استفاده از حرارت آفتاب صورت می گیرد. بعضی از انبارهای مجهز به جریان هوای گرم در اتاقک ها و یا تونل های مخصوص و یا در کندوهای سیلو انجام می گیرد بعضی از انبارهای مجهز به جریان هوای با گرما از روی محصول عبور کرده و خشک می شود.

ب) مدیریت انبار

اولین اقدام برای ورود کالا به انبار نمونه برداری و بازرسی کالا است نمونه ها باید به صورت تصادفی از نقاط مختلف توده و از اعماق مختلف و یا از کیسه های مختلف گرفته شود معمولاً فاکتورهایی که در نمونه برداری مورد توجه قرار می گیرد.

1) درصد ناخالصی 2) میزان رطوبت 3) آفت زدگی

اگرمحموله آلوده به آفات بوده عملیات مبارزه یا ضدعفونی قبل از ورود کالا به انبار انجام میگیرد.

مراقبت های ساختمانی : ساختمان یک انبار مواد غذایی حتماً باید دارای شرایط ذیل باشد.

1) سقف انبار باید سالم بوده به نحوی که از نفوذ باران و آفات و پرندگان جلوگیری کند.

2) دیوارها و کف انبار باید بدون شکاف باشند چون شکاف ها پناهگاه اصلی آفات انباری بوده و باعث انتقال این آفات از یک دوره به دوره انبارداری بعدی می شود.

3) کف انبار باید نفوذ ناپذیر باشد به نحوی که رطوبت زمین به داخل انبار نفوذ نکند.

1)بهداشت انبار :

قبل از انبار کردن باید به طور کامل بقایای محصول قبلی را که ممکن است آلوده باشد به طور کامل از انبار تمیز کرد. سطح دیواره های داخل و سقف انبار بهتر است به رنگ سفید باشد برای سفید کردن نباید از دوغ آب آهک استفاده کرد به دلیل آنکه آهک خاصیت قلیایی داشته و قدرت حشره کشی سموم را کاهش می دهد.

در صورتی که انبار آلوده به آفات باشد قبل از ورود کالای جدید باید سطوح داخلی را سم پاشی کرد.

2) چگونگی پذیرش کالا:

معمولاً انبارها دفاتری دارند که مشخصات کالاهای ورودی و خروجی مرتب در آنها ثبت می شوند. توزین ثبت اطلاعات، ثبت نتایج بازرسی، از اصول پذیرش محصول است در صورتی که کالا در کیسه بسته بندی شده باشد کیسه ها باید به نحوی قرار داده شوند که دسترسی به نقاط مختلف امکان پذیر باشد در انتهای هر ردیف فیش های انباری که دربرگیرنده کلیه اطلاعات ردیف(نوع محصول، تعداد، وزن،تاریخ ورود،تاریخ مبارزه با آفات)میباشدنصب می شود.

3) مبارزه با آفات انباری :

در صورتی که در نمونه برداری در ابتدا آلودگی به آفات مشخص شد باید قبل از ورود کالا به انبار مبارزه با آفات انجام گیرد.

مبارزه با آفات انباری به روش مختلف انجام می شود:

1) مخلوط کردن گرد آفت کش ها با محصول قبل از ورود به انبار

2) مایع پاشی آفت کش ها روی دانه ها در زمان حرکت روی تسمه نقاله و یا روی محصول پخش شده در زمین این سموم کم دوام بوده و زود اثر آنها از بین می رود.

3) پاشیدن آفت کش گازی به صورت مایع

4) انداختن قرص ها یا نوارهای تولید کننده گاز سمی به داخل محصول

5) استفاده از سموم گازی زیر چادر نایلونی که روش بسیار معمولی است.

4) تخلیه انبار

1) هر کالایی که زودتر وارد انبار شود و یا هر قسمت از کالا که زودتر وارد انبار شد باید زودتر از سایر محصولات هم خارج شود.

2) ثبت و یادداشت کلیه اطلاعات مربوط به تخلیه در دفاتر.

3) اگر برای کیسه گیری کالاهای فله از کیسه های مستعمل استفاده می شود. قبلاً باید ضدعفونی شده باشد به خصوص کیسه هایی که گونی یا کنکی که می توانند پناهگاه حشرات و آفات شوند.

ج) بازرسی و برآورد میزان آلودگی به حشرات

1) معاینه و بازرسی ادواری و مرتب یکی از روش های مهم برای اطلاع از وضعیت کالا در انبار است.

2) استفاده از مواد شیمیایی جذب کننده تله های نوری (بویژه اشعه ماوراء بنفش)، گذاشتن مقواهای موج دار بعنوان پناهگاه و غیره استفاده کرد.

با این عوامل می توان حضور حشرات را در انبارها تعیین کرد ولی برای تخمین تراکم جمعیت و میزان مناسبت آنها در ابتدا:

الف) نمونه برداری:

از نقاط مختلف محصول توده شده و از اعمال متفاوت آن بطور تصادفی نمونه برداری می شود که یکی از روشهای متداول استفاده از سوندهای مختلف است.

ب) غربال کردن:

به منظور آگاهی از میزان آلودگی و تعیین تعداد حشرات نمونه را می توان غربال کرد.

ج) برآورد آلودگی:

د) بازرسی معمولی انبارها: این نوع بازرسی بدون نمونه برداری انجام می شود.

شرایط کلی ساختمان انبارها

1) قابلیت نگهداری گاز را داشته باشد : ساختمان انبار باید طوری باشد که برای مدت نسبتاً زیاد گاز سمی را بدون نشت به بیرون نگهداری کند.

2) نسبت به رطوبت نفوذ ناپذیر باشد : آب باران و آبهای زیر زمینی نباید بتوانند به داخل انبار نفوذ کنند. چون رطوبت یکی از عوامل مهم برای فعالیت آفات و میکروارگانیسم ها می باشد.

3) نسبت به گرما نفوذ ناپذیر باشد : باید مصالح ساختمانی ، شکل ساختمانی ، جهت احداث ساختمان رنگ بیرونی پشت بام ، تعداد پنجره ها و نورگیرها باید به نحوی باشد که کمترین گرما بتواند به داخل انبار نفوذ کند. در غیر اینصورت افزایش گرما بویژه در انبارهای نمناک می تواند محصولات انباری را با خطر جدی مواجه سازد. گرما و رطوبت زیاد نه تنها محیط را برای نشو و نمای عوامل بیولژیک مختلف آماده می کند بلکه برای کارگرانی که مجبور هستند در داخل انبار کار کنند نیز مشکلات اساسی فراهم می کند.

پیشرفته ترین نوع انبار سیلوها هستند که در آنها تمام راههای ورود و خروج مواد گرفته می شود تبادل گازی محیط داخل انبار با بیرون بطور کلی قطع می شود.

ذخیره سازی مناسب مواد خوراکی حیاتی و ضروری است:

علاوه بر آب مواد خوراکی بیشترین ماده مغذی حیاتی برای هرگونه از حیوانات می باشد ، بنابراین با دقت فراوان آماده می شود. مهم است که خوراک در یک ذخیره سازی ماهرانه نگهداری شود و کیفیت آن برای زمان قابل توجه ای همان گونه حفظ شود.

آماده سازی انبارهای قدیمی منجر به بدتر شدن کیفیت خوراک می شود. بدین ترتیب باعث رشد ضعیف، نرسیدن مواد غذایی ، مشکلات سلامتی و احتمالاً مرگ و میر بالای حیوانات می شود. و این عوامل همگی باعث کاهش سود اقتصادی در مزرعه می شود.

شرایط ضعیف انبارش (ذخیره سازی)

ذخیره سازی ضعیف، دوام علوفه را بین کمبود موادغذایی اصلی مانند ویتامین ها و اسیدهای چرب و آنتی اکسیدان ها کاهش می دهد و منجر به کاهش رشد ومرگ و میر بالا می شود. خوراک هایی که در شرایط ذخیره سازی نمناک مورد استفاده قرار می گیرد ممکن است کهنه و کپک زده شوند.

این کپک ها ممکن است به سرعت رشد کند و Mycotoxins که به ویژه در طی هوای گرم تولید می شود را ایجاد کند. استفاده از خوراک های کپک زده ممکن است منجر به ایجاد بیماری و مرگ و میر شود.

برای مثال، گـرمای خورشید می تواند به سرعت در عمق cm20 در مقدار زیادی خوراک در داخل انبار نفوذ کند. در این شرایط انبارهای فلزی با ورقه های موج دار مزیت انعکاس میزان بالایی از آن گرمای اشعه را دارد.

این یکی از دلایلی است که این نوع انبارش ها در مناطق اوج گرما ترجیح داده می شود. پیشنهاد می شود که در بیابان انبارهای عایق دار ساخته شود که درجه هوا را تا حد ممکن ثابت نگه دارد.

انبارهای عایق بندی شده نیز زمانی که در شب دما پایین می آید از چگالش جلوگیری می کند. چگالش نه تنها خطر غالب گیری را در سطح بالای غله و داخل دیوارهای انبار افزایش می دهد ، از آنجا که به دیوار انبار متصل می شود ، باعث چسبندگی خوراک می شود.

پر کردن پنوماتیک یا مکانیکی

کیفیت مواد خوراکی ذخیره شده در انبارها بستگی به روش پرکردن آنها دارد. پر کردن پنوماتیک باعث جدایی بیشتر موادخوراکی بین بخش های کوچک و بزرگ می شود. به همین دلیل است که انبارسازان دریچه های را به نزدیک سوراخی قرار می دهند که موادخوراکی به داخل آن سوق داده شود. ذرات سنگین در غیر این صورت در وسط انباشته می شوند. بطور یکسان در تمام سطح پخش می شوند و با ذرات کوچک موادخوراکی مخلوط می شوند.

از آنجایی که ارتباط بین واگن و لوله ورودی به آسانی صورت می گیرد ، پرکردن پنوماتیک کار ساده ای است از طرف دیگر پر کردن مکانیکی سریع تر عمل می کند و خطر جدایی کمتری را باعث می شود یکی از مضرات آن ممکن است محدودیت در ارتفاع انبارها باشد ، که ناشی از طول دیلم پر کننده است.

گونه های متعددی از نماتودهای حشره کش درخانواده ی Steinernematidae

(جنس Steinernema)وHeterorhabditidae( جنس Heterorhabditis )به صورت تجاری تولید شده و در بعضی از مناطق دنیا به عنوان عامل کنترل بیولوژیک بر علیه تعداد زیادی از حشرات خاکزی و حشراتی که به صورت مخفی در پناهگاههای مختلف هستند استفاده شده است.این نماتودها با باکتری ها رابطه ی همزیستی دارند(Steinernematids با باکتری Xenorhabdus وHeterorhabditids باباکتری Photorhabdus).نماتودها مزیت های بیشماری دارند از جمله دارای دامنه ی میزبانی وسیعی هستند و میزبان هایشان را در مدت 48 ساعت می کشند.به راحتی می توان آنها را در محیط های کشت زنده و غیر زنده تکثیر کرد.نماتودها را می توان با استفاده از سمپاش های مناسب به کار برد.برای انسان و دیگر موجودات زنده ی غیر هدف بی خطر هستند ضمن اینکه در محیط زیست اثرات منفی به جای نمی گذارند, ثبت مجدد آنها در بسیاری از کشورها لازم نیست.(12)

بعد از پوینار(poinar) در قرن هفدهم برای اولین بار,وجود نماتودهای انگل حشرات توسط آلدرووندی(Aldrovandi) در سال 1623 اعلام گردید و در سال 1930 نماتودهای خانواده های Steinernematidae وHeterorhabditidae به عنوان کنترل کننده و مبارزه معرفی گردیدند.بعد از این تاریخ به ویژه بعد از کشف گونه هایی از نماتودها به نام Steinernema feltid و S.neoaplecta وS.carpocapsaeآزمایشات مربوط به وارد کردن و سازگاری چندین گونه نماتود به منظور مبارزه با مراحل خطرناک آفات انباری یا به طور استثناء علیه حشرات چوبخوار در جنگل به سرعت توسعه پیدا کرد.(1)

علاوه بر تکثیر انبوه گونه های بومی بعضی از نماتودها به قدر کافی به صورت اختصاصی روی میزبان هایی فعالیت دارند که قابلیت ورود به منطقه ی جدید برای کنترل آفات مهاجر را داشته باشند مثل Bedingia stiricidicola از خانواده ی Phaenositylenchidae به استرالیا وارد شده ودرکنترل زنبور چوبخوار اروپایی Silex noctilio موفق اثر کرد. همچنین نماتود Steinernema scapterisiciبرای کنترل آبدزدک مهاجرScapteriscus sp. به فلوریدا وارد شد.(2)

طبقه بندی نماتودهای مفید :

طبقه بندی نماتودهای دشمن بندپایان در سطح خانواده در سال های اخیر تغییرات بارزی کرده است.از بین 30 خانواده ی نماتودها که با بندپایان مرتبط هستند تنها 12 خانواده دارای افرادی با ارزش کاربردی در مبارزه بیولوژیکی هستند . کاربرد از کم به زیاد:

Allantonematidae , Parasitylenchidae , Lotonchiidae , Tetradonematidae , Sphaerulariidae , Mermithidae , Phaenossitylenchidae , Steinernematidae و Heterorhabditidae

بعضی از نماتودها دامنه ی میزبانی وسیعی دارند و از این رو به صورت تکثیر انبوه برای مبارزه با آفات مورد استفاده قرار می گیرند که بیشترین توجه روی دو خانواده ی Steinernematidae

و Heterorhabditidae متمرکز است که از راسته ی Nematoda):Rhabditidae)می باشند و شامل بیشترین گونه های مهم از نماتودهای حشره کش هستند. Steinernema carpocapsae و Heterorhabditis bacteriophora دو گونه ی مهم از نماتودهای حشره کش هستند. به طور جاری 16 گونه در Steinernema و 6 گونه در Heterorhabditis وجود دارد.همه اعضای راسته ی Rhabditidae باکتریوفاگوس اند و بیشترشان با حشرات منتقل می شوند.(2و9)

مرفولوژی , زیست شناسی و طرزعمل :

نماتودها شفاف , دراز و استوانه ای شکلند.بدن آنها از کوتیکول غیر سلولی و انعطاف پذیر پوشیده شده است و غیر حلقوی می باشد. بسیاری از نماتودها دوره ی زندگی ساده ای مشتمل بر سه مرحله دارند : تخم ,‌ چهار مرحله ی نوجوانی و بالغ.

Steinernematids و Heterorhabditids که بیشترین کاربرد را در مبارزه ی بیولوژیکی دارندانگل اجباری درطبیعت بوده و میزبان خود را ظرف 2 تا 3 روز می کشند که بسیار کوتاهتر از سایر نماتودها است.(2)

روش یافتن میزبان در این نماتودها از طریق کمین کردن( نشستن و انتظارکشیدن ) است .سومین سن لاروی نماتود توسط دی اکسید کربن آزاد شده توسط میزبان ‌جلب می شود و از طریق منافذ طبیعی ( دهان , مخرج و منافذ تنفسی ) و یا از راه جلد حشره به دیواره ی روده نفوذ می کند تا به هموسل برسد.وقتی که نوجوان گندزا به هموسل میزبان رسیدباکتری ها را از داخل محفظه ی باکتری که در قسمت جلویی روده اش قرار دارد آزاد می کند که سریع در همولنف تکثیر شوند.دراثرانتشارمتوالی یک ماده سمی کشنده انتوموتوکسینentomotoxin ) )از نماتود,کاهش ایمنی و فعالیت باکتری های همزیست

(Xenorhabdus برای Steinernematids وPhotorhabdus برای Heterorhabditids)که موجب عفونت عمومی در نماتودها شده و سبب مرگ میزبان می شوند. نماتودهای جوان از لاشه تغذیه کرده و به سن بلوغ می رسند وتخمریزی می کنند.زمانی که نسل دوم به مرحله ی داور(سن سوم لارو که به آلمانی یعنی بادوام )(مرحله ای که برای کاربرد مزرعه ای استفاده می شود)برسند لاشه را ترک می کنند و به دنبال میزبان جدید می گردند و در سال 2 تا 3 نسل تولید می کنند.حشراتی که بوسیله ی نماتود های Steinernematid کشته شدند به رنگ زرد مایل به قهوه ای در می آیند در حالیکه حشراتی که بوسیله ی heterorhabditid کشته شدند قرمز می شوند و بافت حالت چسبنده و صمغی به خود می گیرد.

حشرات از بین رفته ‌چروکیده و بدبو نیستند ‌چون باکتری همزیست آنها تولید آنتی بیوتیکی می کند که مانع از رشد میکروارگانیسم های ثانویه می شود.رشد نماتود و تولید مثل آنها بستگی به وضعیت های ثبت شده در جسد میزبان بوسیله ی باکتری ها دارد.(1و2و3و8و9و11)

بعضی از تفاوت های بین نماتودهای Steinernematid و Heterorhabditid :

ویژگی	Steinernematid	Heterorhabditid
حفظ کوتیکول پوره سن دوم توسط پوره ی بیمارگر	براحتی از بین می رود	خوب حفظ می گردد
کوتیکول پوره ی سن دوم در اطراف پوره ی بیمارگر قابل مشاهده است	وقتی حضور داشته باشد به صورت سست در اطراف پوره بیمارگر قرار داشته و قابل رؤیت است	به صورت محکم در اطراف پوره بیمارگر قرار دارد و به سختی دیده می شود
طریقه ی آلوده کردن پوره ی بیمارگر	منافذ طبیعی (دهان,مخرج وصفحات تنفسی)	منافذ طبیعی و از طریق جلد حشره
تکامل رشد پوره ها به بالغ	نر یاماده	دو جنسی
محل همزیستی باکتریایی در پوره ی بیمارگر	ابتدا در قسمت مارپیچی تغییر یافته ی روده	ابتدا از طریق روده
درخشش در تاریکی توسط باکتری همزیست	منفی	مثبت
رنگ حشره مرده	زرد مایل به قهوه ای	قرمز
تولید مثل	جنسی (دوجنسی)	در نسل والدی به صورت بکرزایی و در نسل بعدی نیست
وجود پرده بورسادر نماتد نر	منفی	مثبت
چرخه زندگی از آلودگی تا خروج پوره های انگلی	7 تا 10 روز	12 تا 15 روز

فهرست خصوصیات مثبت ومنفی نماتودهای

(Heterorhabditid و Steinernematid):

فواید

معایب

v دارای دامنه ی میزبانی وسیع

v بی خطر برای مهره داران , گیاهان و سایر موجودات غیرهدف بدون اثر منفی در محیط و بی خطر برای مصرف در مناطق شیمیایی حساس

v بسادگی در محیط آزمایشگاه تولید میشوند

v بسادگی با استفاده از وسایل اسپری استاندارد به کار می روند

v قادر به پیدا کردن میزبان هستند

v دارای کارایی بالا, برعلیه بعضی حشرات خاک هستند

v میزبان را به سرعت نابود می سازند (طی 48 ساعت )

v سازگار با آفت کش های شیمیایی هستند

v پیرو انتخاب ژنتیکی برای ویژگی هایی مثل یافتن میزبان مورد نظر هستند

v دارای توان بازچرخشی در محیط هستند

v دارای دامنه ی میزبانی وسیع1

v دارای تحمل محدود به شرایط محیطی ,‌نیازمند رطوبت و حرارت و حساس به نور ماورای بنفش

v فاقد ماندگاری طولانی هستند

v دارای دوام مزرعه ای ضعیفی هستند

v نسبت به آفتکشهای شیمیایی گران قیمت هستند

-1دامنه ی میزبانی وسیع ,می تواند یک خصوصیت مثبت یا منفی باشد . اگر این ویژگی با خطر مواجه شد و یا سایر گونه های حشرات مفید مشابه به عنوان یک گونه ی آفت مطرح گردند , ممکن است یک عامل مبارزه بیولوژیک انتخابی تر مطلوب باشد.(3)

نماتودهای حشره کش تجاری موجود برای آفات هدف :

نام عمومی آفت	مرحله زندگی		محل کاربرد	محصول	نماتد
سوسک های کک	لارو	خاک		نعناع, سیب زمینی, سیب زمینی شیرین, چغندرقند , سبزیجات	S.c
کرم های ریشه	لارو	خاک		ذرت, بادام زمینی , سبزیجات	S.r , S.c
کرم های سفید	لارو	خاک و چمن		توت فرنگی, محصولات زراعی,گیاهان زینتی و چمن	S.g,H.bوH.m
مینوزها	لارو	شاخ وبرگ		گیاهان زینتی,سبزیجات	S,c
کرم های سرشاخه خوار هلو	لارو	خاک		سیب	S.c
کرم های سیب		مخفی		سیب و گلابی	S.c
کرم های طوقه بر,کرم های برگخوار چغندرقند	لارو و شفیره	خاک و چمن		ذرت,بادام زمینی,چمن,سبزیجات و گیاهان زینتی	S.c
کرم های خراط	لارو	مخفی		گیاهان زینتی , بوته توت فرنگی, گلابی و سیب	S.c
کرم های سرشاخه خوار	لارو	مخفی		توت فرنگی	S.c
جیرجیرک خال سیاه	بالغ و نمف	چمن و خاک		چمن و سبزیجات	S.rوS.S

S.c : S.carpocapsae, S.f : S.feltiae , S.r : S.riobrave , S.s : S.scapterisci , Hb : H.bacteriophora , H.m : H.megidis (12)

تکثیر :

1- تکثیر نماتدها در موجود زنده :

همه ی نماتودها را می توان در میزبان زنده تکثیر نمود.برای مثال Steinernematids و Heterorhabditids که از نظر تجاری بیشترین اهمیت را دارند قابل تکثیر درلاروهای Galleria mellonellaمی باشند.مقدار نماتود Steinernema glaseri را می توان با استفاده از میزبان مرده به جای زنده تا 4 برابر افزایش داد.برای تکثیر انبوه روش های آزمایشگاهی که قابل خود کار شدن نیز باشد وجود دارد.(2)

تکثیر نماتودها در محیط آزمایشگاهی :

در تکثیر نماتدها بایستی 3 مشکل را حل کرد :

1)جلوگیری از آلودگی های میکروبی

2)حفظ باکتری های همزیست

3)فراهم کردن غذایی که حاوی مواد لازم برای نشوونمای نماتودها باشد

ایجاد کشت های خالص نماتود را با مصرف آنتی بیوتیک در محیط کشت و یا استریل کردن شدید آن و همچنین ضدعفونی سطحی تخم نماتودهای مورد نظر انجام می دهند.بعد از ایجاد محیط کشت های خالص می توان آن را با باکتری های همزیست که برای کارایی نماتودها درکشتن میزبان نقش دارند مخلوط نمود.برای امکان تولید جمعیت زیادی از نماتود به صورت تجاری‌3عامل اهمیت دارد:1-یافتن محیط غذایی با قیمت مناسب2-شرایطی که بتوان حداکثر تولید را داشت 3-استفاده از محیط مایع به جای محیط جامد.

باکتری های اضافه شده به محیط کشت آنزیم هایی را ترشح می کنند که پروتئن ها را به مواد قابل استفاده برای نماتودها تبدیل می سازد.با اضافه نکردن این باکتری ها به محیط غذایی می توان از غذای آماده ای که برای خوراک سگ ها به فروش می رسد برای تکثیر نماتودها استفاده نمود.کشت نماتودها همراه باکتری های همزیست را کشت مونوگزنیک ( Monoxenic‌ ) می نامند.

برای دستیابی به شرایط مساعد تکثیر نماتودها محیط هایی که از نظر فیزیکی متفاوت بودند مورد بررسی قرار گرفتند.محیط های جامد و مایع هر دو می توانند برای این منظور مورد استفاده قرار گیرند. برای پرورش در محیط کشت جامد یک لایه از قبیل گوشت گاو یا کلیه ی خوک یا کبد یا مواد زائد لاشه ی جوجه مرغ استفاده می شود.این لایه معمولاً از یک خمیر که پوشانده می شود بر روی یک ماده ی سوراخ دار مثل اسفنج ساخته می شود.محیط کشت ضدعفونی می شود بعد با باکتری تلقیح می شود و بعد از 24 ساعت نماتودها به آن اضافه می شوند.نوجوانان گندزا بعد از حدود 15 روز جدا می شوند.این روش کار پر زحمتی است و مخصوص مشاغلی است که زحمت زیادی داردو از اینرو صنایع روستایی نامیده می شود.همچنین این نماتودها به صورت کشت انحصاری به طور وسیع در مخمر

سازی های بزرگ با استفاده از تلفیقی از پروتئین های گیاهی و حیوانی تولید می شوند.این روش برای شرکت هایی با سرمایه گذاری کلان مناسب و مقرون به صرفه نبوده چون مشکل عمده ی تجاری نمودن این نماتودها عدم قابلیت ماندگاری آنهاست.می توان آنها را در آب اکسیژنه و در یخچال تا 5 سال نگهداری نمود.متابولیسم نماتود بستگی به درجه ی حرارت دارد و در دماهای 20-30 درجه ی سانتی گراد فعالیت متابولیکی نماتودها را افزایش و قدرت حیات نماتود را کاهش می دهد.کاهش فعالیت های نماتودها از طریق غیر فعال کردن یا خشک نمودن نسبی در یک ماده , قدرت ماندگاری آنها را افزایش می دهد.بنابراین نماتودها در ترکیبات حامل متعددی از قبیل آلژینیت , رس , ورمیکولیت و ژل پلی آکریل آمید برای حداقل 6 ماه در یخچال و 3 ماه در دمای اتاق نگهداری شده اند.

تولید در محیط کشت مایع می تواند در ظروف کوچک یا تانک های تخمیر انجام شود.تعداد

زیادی نماتود می توانند در هر واحد تانک های تخمیر تولید شوند.این روش مخصوصاً برای مقیاس وسیع تولید تجاری ساخته شده است.محیط های مایع از نظر امکان کاربرد در حجم زیاد و در نتیجه مناسب تر بودن برای اهداف تجاری ارجحیت دارند.البته وقتی که مخازن مورد استفاده زیاد باشد ممکن است منجر به کمبود اکسیژن برای زندگی نماتودها در قسمت هایی از محیط کشت شود.اگر قرار باشد به روشی اکسیژن محیط افزایش داده شود باید احتمال آسیب رسیدن به نماتودها در اثر بهم زدن یا حرکت حباب ها را مد نظر قرار داد.حدود استفاده از چنین امکاناتی مشخص شده است و یکی از تولید کنندگان نماتود با نام بیوسیست(Biosist)از روش کشت مونوگزنیک در محیط مایع در حجم زیاد استفاده نموده و مخازنی با حجم 15000 لیتر یا بیشتر را به کار برده است.(2و3و9)

در حال حاضر دو روش صنعتی تولید وجود دارد که یکی از آنها شامل قطعات خزه ی مصنوعی آغشته به محیط غذایی مایع و دومی یک محیط کشت مایع در تانکرهای بزرگ تخمیر می باشد.فرمولاسیون های جدید بوجود آمده می تواند مدت عمر نماتودها را بیشتر و کاربردشان را آسان تر کند.بیشتر فرمولاسیون های حاضر برای کاربرد مایع نماتودها طراحی شده است.فرمولاسیون های گرانول در حال تحقیق هستند,برای مثال دانشمندان فرمولاسیون گرانولی را بر اساس آرد گندم,خاک رس و زغالی که با خزه پوشیده شده طراحی کرده اند(1و10)

چگونگی کاربرد نماتود در مبارزه ی بیولوژیک :

این نماتودها را می توان با وسایل اسپری هوایی و زمینی به کار برد درست مثل وسایلی که برای حشره کش های شیمیایی به کار می روند می توان آنها را تحت فشار قرار داد و از طریق سمپاش های نازل دار معمولی به کار برد.احتیاطات لازم برای کار با آنها شامل برداشتن صفحاتی که اغلب با نازل های اسپری به کار می روند و نیز استفاده از یک سمپاش تمیز و اطمینان از عدم افزایش دمای مخزن سمپاش بیش از 32 درجه ی سانتی گراد می باشد.در مخزن سم پاش برای دوره ی طولانی نمی توانند نگهداری شوند و با چندین سم شیمیایی کشاورزی ناسازگاری دارند.گونه های خاصی را با وسایل فشار بالا نمی شوداستفاده کرد.نماتود های به کار نرفته, در سال بعد نمی توانند کاربرد داشته باشند.ممکن است نماتودها از طریق سیستم آبیاری قطره ای یا تحت فشار به کار برده شوند.بهترین زمان مصرف نماتودها در طی صبح زود , اواخر غروب یا شب یا روزهای ابری است تا از تابش خورشید و دمای بالا محفوظ بمانند.نماتود های حشره کش برای بیشتر آفات مهم خاکزی به طور فوق العاده ای کشنده هستند با این وجود بی خطر برای گیاهان و حیوانات هستند.

این به این معنی است که برخلاف مواد شیمیایی یا حتی Bacillus thurigirnsis کاربرد نماتود نیازی به ماسک یا دیگر تجهیزات ایمنی ندارد و با توجه به زمان ورود مجدد و پس مانده و آلودگی آبهای زیرزمینی و خطاهای شیمیایی و گرده افشانی را به دنبال ندارد.بیشتر عوامل بیولوژیکی نیاز به روز ها یا هفته ها دارند تا بکشند اما نماتود ها با باکتری های همزیست خودشان کار می کنند و حشرات را در عرض48-24 ساعت می کشند.(3)یکی از مشکلات اساسی مربوط به حساسیت وشکنندگی نماتودها (کمبود رطوبت,درجه حرارت بالا, حساسیت به اشعه ی ماورای بنفش و دشمنان طبیعی شامل کنه , قارچ, دم فنری ها و...) در حد فاصل بین استقرار و رهاسازی و نفوذ آنها در خاک می باشد.به خاطر این عوامل مرگ و میر طبیعی , در سال به کار بردن نماتودها غالباُ آفات را بیشتر یک سال زراعی به طور مؤثر کنترل نمی کنند.برای رفع این نقص ‌باید نماتودهای زیادی را در محیط پخش کرد که همین عامل توسعه اقتصادی این روش را با ناکامی روبرو می کند.(1و10)

نماتودهای حشره کش مثل نماتودهای پارازیت گیاهی در فضاهایی که با آب پوشیده شده اند بین ذرات خاک زندگی می کنند.آنها به دسترسی به لایه ای از آب برای حرکت و بقاشان وابسته اند.نماتودها باید به خاک مرطوب اضافه شوند.آب ریختن روی خاک خشک قبل از کاربردشان توصیه می شود.حفظ رطوبت محیط خاک بعد از کاربرد نماتود مهم است تا ماندگاری نماتود را افزایش بدهد.

اگر نماتودها به خاک سرد اضافه شوند ممکن است روی سطح خاک باقی بمانند و خشک شوند و یا اشعه ی ماورای بنفش به آنها بخورد و بمیرند .اگر حرارت سطح خاک بیشتر از 86 درجه ی F باشد به کاربردنشان اثرشان را کم می کند البته آب ریختن بلافاصله بعد از کاربرد می تواند مرگ و میرشان را کم کند یعنی بوسیله ی شستنشان از سطح برگ گیاه و در نتیجه افتادنشان روی زمین و همچنین کاهش درجه حرارت سطح خاک.(10(

1) استفاده ی نماتد در کود :

کود توسط این نماتودها موجب کنترل مؤثر حشرات موجود در مواد زائد شده است و عواملی مثل رطوبت , دما و عدم وجود اشعه ی ماورای بنفش برای بقاء و دوام نماتودها مطلوب است.(3)

2) استفاده ی نماتد بروی شاخ و برگ :

کوشش های فراوان برای کنترل آفات برگی توسط نماتودها نتایج ضعیفی را به همراه داشته است.مواد افزودنی به اسپری ها ممکن است نماتودها را از شرایط نامطلوب محیطی مثل تابش ماورای بنفش بروی برگ حفظ نماید.با این حال استفاده از روغن ها و ترکیبات ضد خشکی ممکن است دوام نماتدها را افزایش بدهد ولی کارایی مزرعه ای آنها را افزایش نمی دهد.به هر حال گلازر(Glazor) و نارون(Noron) کارایی نماتودها را علیه آفت برگی هلیوتیس نخود Heliothis armigera در گلخانه با وارد کردن ترکیبات ضد خشکی افزایش داده اند. موفقیت آمیزترین کاربرد برگی نماتودهای حشره خوار بر علیه لاروهای کرم برگخوار چغندر Spodoptera exigua‌روی کشت گل داوودی تحت پوشش در مزرعه ای در فلوریدا بوده است. آزمایش های مزرعه ای در محیط های حفاظت شده که دارای رطوبت بالایی بوده نشان داده است که میزان خسارت قابل تحملی از گل های داوودی را می توان با یک بار کاربرد برگی نماتود carpocapsae Steinernemaمشاهده نمود.

روش تغذیه ی مینوز برگ ( .Liromyza spp‌ ) آنها را از تماس با حشره کش های شیمیایی حفظ می کند ولی می توان نماتودها را در سطح برگ به کار برد که از طریق قطرات کوچک بین دو اپیدرم فوقانی و تحتانی و یا سوراخ های محل تخم گذاری حشره وارد برگ شوند.ممکن است نماتودهای Steinernematid مبارزه ی بیولوژیک مؤثری را علیه این حشرات در محیط های حفاظت شده ای مثل گلخانه داشته باشند.(3)

3) استفاده ی نماتود در خاک :

بیش از 90 درصد گونه های حشرات آفت ‌قسمتی از چرخه ی زندگی خود را در خاک می گذرانند در نتیجه‌استفاده از نماتودهای حشره خوار در خاک امیدوارکننده است.نماتودها در شرایط طبیعی دامنه های محیطی مثل دما ,‌رطوبت زیاد و نور ماورای بنفش را تحمل می کنند ولی آنها تحت تأثیر اثرات نامطلوب بافت خاک ,‌فقدان هوادهی و شکار و پارازیتیسم توسط مجموعه ای ازدشمنان طبیعی در خاک قرار می گیرند.

نتایج مطلوب مزرعه ای با نماتودهای Heterorhabditid بر علیه سوسک سیاه انگور Dtiorhynchus sulcatus در خاک گلدان حاصل شده و راهی برای آزمایش های بیشتر مزرعه ای بر علیه آفات و سایر حشرات گشوده است. هماهنگ بودن گونه یا استرین های مناسب نماتود با حشرات مورد نظر نتایج موفق تری را فراهم می کند.به عنوان مثال در چین کنترل بسیار مطلوبی توسط carpocapsae Steinernema بر علیه مرحله ی زمستان گذران حشره ی Carposina niponsis‌ ( آفت پروانه ای مهم سیب) در خاک حاصل شده است.(3)

تعدادی ازتحقیقاتی که تاکنون درباره نماتودهای مفید در ایران انجام شده است :

1 ) در فاصله ی سال های 1375-76 کارایی دو گونه. sp Steinernemaو Heterorhabdetis bactertophora جمع آوری شده در آذربایجان غربی بر علیه آفات متداول منطقه شامل سفیده کلم ,‌سوسک کلرادوی سیب زمینی ,‌خرطوم کوتاه چغندرقند, هلیوتیس نخود ,کارادرینا و کرم سفید ریشه در شرایط آزمایشگاهی بررسی شد.نتیجه ی بررسی ها نشان داد که 100% لاروهای مورد آزمایش توسط دو گونه پارازیته شده اند.(4)

2 ) نماتودهای دو گونه.spp Heterorhabdetis وSteinernema spp. بروی سرخرطومی ها,‌کرم سفید ریشه,‌لارو پروانه هاومگس هایSciaridae وPhoridae مثال های موفقی از کنترل با نماتودهای بیماری زای حشرات در مورد محصولات با ارزش پرورش یافته روی تورف , در تولید قارچ های خوراکی است که این عمل براساس کنترل مگس هویچ صورت گرفته است.(5)

3 )گونه های Heterorhabdetis bactertophora و Steinernema sp. در کنترل لاروهای پروانه زنبور چوبخوار تنه ی درختان سیبSynanthedon myopaeformis که در طی آزمایشاتی در سال های 76-77 در اردیبهشت و شهریور ‌نماتود bactertophora H. 3/3 % و 5% و نماتود Steinernema sp. 63% و 75 % لاروهای آفت را بیمار نمودند.(6)

4 )در طی سال های 1377-78 نماتودهای bactertophora H. و Steinernema sp. به طور متوسط 87/45 و 38/33 درصد لاروهای سن سوم کرم سفید ریشه Polyphylla olivieri را پارازیته نمودند.(7)

5 )در بررسی کارایی نماتود های پارازیت حشرات (.spp Heterorhabdetis و Steinernema spp. )در کنترل سوسک کلرادوی سیب زمینی نتایج محاسبات آماری نشان داد که این نماتودها با دز 160 نماتد در سانتی متر مربع بهترین نتیجه را داده و با این دز به ترتیب 63/85 %و 90 %لاروها را پارازیته نمودند.(13)

6)در بررسی حساسیت مراحل لاروی , پیش شفیرگی و شفیرگی پروانه ی برگخوار چغندر قند(Spodoptera exiqua)به نماتودSteinernema sp. در شرایط آزمایشگاهی روی گیاه چغندرقند با توجه به حساسیت بالای پیش شفیره های حشره برگخوار چغندرقند کاربرد نماتود روی این مرحله علاوه بر مرحله ی لاروی قابل توصیه می باشد.(13)

نقش آینده :

درآینده تولیدات مبتنی بر نماتد برای کنترل حشرات بسیار خوب است .تکنولوژی که الان استفاده می شود به طور جاری برای تولید, فرمولاسیون,‌بسته بندی,انبار کردن و فروش نماتودهای تولید شده در طی 15 سال گذشته رشد یافته است حتی با وجود اینکه بعضی تکنولوژی ها بیشتر از 60 سال قدمت دارند.از زمانی که اولین محصولات تجاری بوجود آمدند بیشترین تکنولوژی ایجاد شد.پیشرفت های آینده ممکن است تکنولوژی های شناخته شده امروز را منسوخ کند.بیشتر روش های مؤثر برای تولید,فرمولاسیون ,... قیمت نماتودهای تولیدی را پایین می آورد واز نظر اقتصادی قابل رقابت می کند.(9)

شکی نیست که گونه های جدیدی از Steinernematidو Heterorhabditid در آینده کشف خواهند شد که در مقابل گونه های خاص آفت مؤثر خواهند بود.برای مثال دو گونه ی Steinernema در سال های اخیر شرح داده شده اند: S.riobravis که از تگزاز شمالی پیدا شده و درجه حرارت گرم را تحمل می کند و S.scapterisci که از امریکای شمالی پیدا شده و در مقابل آبدزدک مؤثر است.یک گونه ی جدید به نام H.megidis از ژاپن پیدا شده است.(10)

فهرست منابع:

1– ترجمه دکتر راثی پوراحمد.کتاب بهداشت گیاهی,حفظ نباتات و آفت کش های بیولوژیک .

2 - وان دریش و بلوز.ترجمه ی محمدرضا موسوی.1379.مبارزه بیولوژیکی .انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد .

3- نصر اصفهانی مهدی.1382.اصول و مبانی نماتود شناسی گیاهی. انتشارات جهاد دانشگاهی واحد اصفهان .

4– پرویزی رحیم.1377.کارایی نماتودهای bactertophora H. و. Steinernema sp بر آفات متداول استان آذربایجان غربی.خلاصه مقالات سیزدهمین کنگره ی گیاهپزشکی ایران.جلد اول آفات.آموزشکده ی کشاورزی کرج,5 – 1 شهریور 1377.ص 206

5– کاسمن ژوزف.1381.نماتودهای بیماری زای حشرات به عنوان کنترل بیولوژیکی حشرات آفات.خلاصه مقالات پانزدهمین کنگره ی گیاهپزشکی ایران.جلد اول آفات.دانشگاه رازی کرمانشاه,16 – 20 شهریور 1381.صفحه ی350و351

6– 1381.بررسی کارایی نماتودهای بیماری زای حشرات.خلاصه مقالات پانزدهمین کنگره ی گیاهپزشکی ایران.جلد اول آفات.دانشگاه رازی کرمانشاه,16 – 20 شهریور 1381.صفحه ی 149

7– پرویزی رحیم.1381.مبارزه ی بیولوژیکی کرم سفید ریشه Polyphylla olivieri با نماتودهای بیماری زای حشرات bactertophora H. و. Steinernema sp.خلاصه مقالات پانزدهمین کنگره ی گیاهپزشکی ایران.جلد اول آفات.دانشگاه رازی کرمانشاه ,16 -20 شهریور 1381.صفحه ی 157

8- www.nysaes.cornell.edu/end/biocontrol/pathogens/nematodes.html

9- nematode.unl.edu/file33.pdf

10- www.entomology.wisc.edu/mbcn/kyf 202.html

11-www.entomology.wisc.edu/mbcn/kyf 203.html

12- www.journal.tubitak.gov.tr/pdf

13- www.irandoc.ac.ir

کامکوآت

مصطفی محمدیان — Mon, 05 Mar 2012 08:36:37 GMT

مشخصات گیاهشناسی

گیاه کامکوات درختی کندرشد، متراکم با فرم درختچهای بوده که 4/2 تا 5/4 متر ارتفاع دارد. شاخهها سبز روشن بوده و موقع جوانی زاویهدار هستند. این درخت یا بدون خار است و یا گاهی با تعداد کمی خار دیده میشود.

برگهای کامکوات ساده بوده و به صورت متناوب روی شاخهها آراسته شدهاند. این برگها نیزهای شکل بوده و 3 تا 5/8 سانتیمتر طویل هستند. این اندامها از نوک تا وسط دارای دندانههای واضحی هستند. سطح بالایی برگ سبز تیره و براق بوده ولی سطح زیرین آن روشنتر است.

اجزای گلهای خوشبوی کامکوات مضربی از 5 بوده و این گلها به صورت تکی و یا 4 تایی در کنار برگها بهوجود میآیند. میوۀ آن تخممرغی کشیده یا گرد بوده و عرض آن 16 تا 40 میلیمتر است. پوست میوه زردطلایی تا نارنجی متمایل به سرخ که گوشتی نیز میباشد دیده میشود. پوست میوۀ کامکوات دارای غدد روغنی مشخصی بوده و ضخیم است. این پوست که محکم به گوشت چسبیده است، خوراکی بوده و لایۀ بیرونی آن معطر و لایۀ درونی شیرین است.

منشأ

اعتقاد بر این است که کامکوات بومی چین میباشد. چینیها در نوشتههای خود در سال 1178 میلادی این میوه را ذکر کردهاند.

واریتهها

انواع مختلف کامکوات را به جای این که بهوسیلۀ ارقام مختلف از هم مشخص کنند، آنها را بهوسیلۀ گونههای مختلف گیاهشناسی طبقهبندی میکنند. موارد ذکر شده در پایین انواعی هستند که بیشتر از سایر انواع مصرف خوراکی دارند.

آبوهوا

ناگامی نیازمند تابستان داغ (27 تا 38 درجه سلسیوس) بوده، ولی میتواند تا 12 درجه سلسیوس زیر صفر، یخبندان را بدون آسیب تحمل کند. ناگامی در منطقه چای واقع در چین، جایی که برای سایر مرکبات، حتی نارنج ساتسوما، زیاده از حد سرد است، رشد میکند. این گونه بهوسیلۀ داشتن دورهای خفتگی عمیق در زمستان، تا حدی که برای چندین هفته بعد از گرم شدن هوا بدون شاخه و شکوفههای جدید میماند، از سایر انواع مرکبات مشخص میشود. اگرچه میتواند دماهای پایین را، بهوسیلۀ ورود به خفتگی عمیق زمستانه، تحمل کند، ولی برای رشد بهتر و تولید میوههای شیرین و بزرگ نیازمند نواحی گرم است.

تکثیر

کامکواتها به دلیل اینکه روی ریشۀ خود به خوبی عمل نمیکنند، به ندرت بهوسیلۀ بذر تکثیر میشوند. درچین و ژاپن این درخت را روی نارنج سه برگ پیوند میزنند. این پایه در کالیفرنیا و شمال فلوریدا و نیز برای گیاه گلدانی پاکوتاه بهترین پایه شناخته شده است. نارنج و گریپفروت به عنوان پایه در شمال فلوریدا نیز مناسب هستند. در خاکهای مرطوب لیمو خارکی رضایتبخش نبوده و برای کامکوات که کمرشد است، رشد سریعی دارد.

کاشت

در کشت باغی، نهالهای کامکوات روی نارنج سه برگ میتوانند با فواصل 5/2 تا 5/3 متر از هم کشت شوند. ممکن است در روش کشت پرچینی حتی فاصلۀ آنها به 5/1 متر کاهش یابد. در کشت گلدانی، بایستی پاکوتاه شوند و اجازه داده نشود که گلدان برای آن محدود شود. لازم به ذکر است که در کشت گلدانی تغذیۀ کافی و نیز آبیاری دقیق نیاز بوده تا از کمبود و پسآبیدگی[1] آنها جلوگیری شود.

آفات و بیماریها

کامکواتهای گلدانی به آلودگیهای mealybug دچار میشود. درختان واقع در باغ ممکن است مورد حملۀ آفات رایج مرکبات شوند. کامکواتها به شدت به شانکر مرکبات مقاوم بوده و حتی به آن مصون هستند. لکه سیاه[2]، لکه برگی جلبکی[3]، یا شوره سبز[4]، لکه روغنی[5]، آنتراکنوز[6]، پوسیدگی میوه[7]، ملانوز[8]، پوسیدگی تحتانی ساقه[9] و پوسیدگی صمغی[10]. در کل کامکواتها از درختانی هستند که مراقبت زیادی لازم نداشته و یکی از آسانترین میوهها برای پرورش هستند.

استفادۀ غذایی

کامکواتهای تازه، مخصوصاً نوع میوا را، میتوان به صورت خام کل میوه را مصرف کرد. برای فرآوری بایستی تا مدتی دست به میوه نزد تا مقداری از آب خود را از دست داده تا طعم بیشتری بگیرد. میوهها به سادگی میتوانند در تهیۀ شربت استفاده شوند. برای تهیۀ آبنبات، میوهها را در آب داغ همراه با جوششیرین غوطهور میکنند. روز بعد آنها را بریده و به طور مختصر در شربت غلیظ میپزند، این عمل 3 روز تکرار میشود، سپس آنرا خشک کرده و با شکر آنرا شیرین میکنند. کامکواتها برای تهیۀ مارمالاد عالی هستند.

مواد غذایی موجود در 100 گرم از بخش خوراکی (به صورت خام)

کالری	274
پروتئین	8/3 گرم
چربی	4/0 گرم
کربوهیدرات	1/72 گرم
کلسیم	266 گرم
فسفر	97 میلیگرم
آهن	7/1 میلیگرم
سدیم	30 میلیگرم
پتاسیم	995 میلیگرم
ویتامین آ	2530 واحد بینالمللی
تیامین	35/0 میلیگرم
ریبوفلاوین	40/0 میلیگرم
آسکوربیک اسید (ویتامین ث)	151 میلیگرم

منابع :

Morton, J., 1987, Kumquat, p. 182–185, In: Fruits of warm climates. Julia F. Morton, Miami, FL.
Christman S. , Floridata.com LC, Fortunella spp, 06/07/1998, updated at 12/5/1999, 11/24/2003, 12/14/2004, 1/26/2005, 11/13/2008
Dugo G., and A. Di Giacomo, Citrus: the genus citrus, Medicinal and Aromatic Plants, 2002, Published by Taylor & Francis, 11 New Fetter Lane, London EC4P 4E

قانون بهره وری درکشاورزی

مصطفی محمدیان — Mon, 05 Mar 2012 08:33:21 GMT

جناب آقای دکتر محمود احمدی‌نژاد

ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران

در اجراء اصل یکصد و بیست و سوم (123) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران قانون افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی که با عنوان طرح به مجلس شورای اسلامی تقدیم گردیده‌بود با تصویب در جلسه علنی روز چهار‌شنبه مورخ 23/4/1389 و تأیید شورای محترم نگهبان به پیوست ابلاغ می‌گردد.

رئیس مجلس شورای اسلامی ـ علی لاریجانی

شماره109986 24/5/1389

وزارت جهاد کشاورزی

قانون افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی که در جلسه علنی روز چهار‌شنبه مورخ بیست و سوم تیرماه یکهزار و سـیصد و هشتاد و نه مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 6/5/1389 به تأیید شورای نگهبان رسیده و طی نامه شماره 32693/144 مورخ 19/5/1389 مجلس شورای اسلامی واصل گردیده‌است، به پیوست جهت اجرا ابلاغ می‌گردد.

رئیس جمهور ـ محمود احمدی‌نژاد

ادامه مطالب در ادامه مطلب

جناب آقای دکتر محمود احمدی‌نژاد

ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران

رئیس مجلس شورای اسلامی ـ علی لاریجانی

شماره109986 24/5/1389

وزارت جهاد کشاورزی

رئیس جمهور ـ محمود احمدی‌نژاد

قانون افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی

ماده1ـ دولت مکلف است در راستای تحقق سند چشم‌انداز بیست‌سالة کشور، سیاستهای کلی نظام و قانون سیاستهای اجرائی اصل (44) قانون اساسی و به موجب این قانون، زمینه‌ها، برنامه‌ها، تسهیلات و امکانات ارتقاء بهره‌وری و اصلاح الگوهای تولید و مصرف در بخش کشاورزی و منابع طبیعی را فراهم و به مرحله اجراء درآورد.

ماده2ـ به منظور:

الف ـ ارائه مشاوره فنی، اجرائی، ترویجی و مدیریتی برای بهبود شرایط و افزایش کمّی و کیفی محصولات، اصلاح و بهبود شیوه‌های مصرف عوامل تولید و نهاده‌ها در محصولات و تولیدات کشاورزی و منابع طبیعی؛

ب ـ انجام فعالیتهای مهندسی و تأمین زمینه‌های افزایش ارزش افزوده و ارتقاء بهره‌وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی؛

ج ـ تشخیص و درمان آفات و بیماری‌های گیاهی و دامی

سازمان‌های نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی و نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران موظفند حسب مورد و متناسب با استعدادها و شرایط بخش کشاورزی و منابع طبیعی هر منطقه و در قالب سیاستها و ضوابط حاکمیتی اعلامی از سوی وزارت جهاد کشاورزی و سازمانهای حاکمیتی تابعة آن، مجوز تأسیس درمانگاهها (کلینیکها)، مجتمع‌های درمانی (پلی کلینیکها)، آزمایشگاهها، داروخانه‌ها، بیمارستانهای دامی، مراکز تلقیح مصنوعی و مایه‌کوبی و شرکتهای مهندسی و خدمات مشاوره فنی ـ اجرائی ـ مدیریتی ـ مالی و بیمه ـ اقتصادی ـ بازرگانی و کشاورزی را صادر و نظارت نمایند.

نظارت بر انطباق عملکرد مراکز فوق‌الذکر بر سیاستهای حاکمیتی اعلامی، بر عهده وزارت جهاد کشاورزی و سازمانها و مؤسسات حاکمیتی تحت پوشش این وزارتخانه (حسب مورد) می‌باشد.

تبصره1ـ مراکز مذکور در این ماده به صورت غیردولتی اداره شده و براساس قوانین مربوطه در مراجع ذی‌صلاح قانونی ثبت و تحت نظارت سازمانهای نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی و نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران ارائه خدمت می‌نمایند.

تشکّلهای صنفی و اتحادیه‌های مرتبط با این مراکز به صورت منطقه‌ای و یا کشوری، قابل تأسیس و ثبت در مراجع ذی‌صلاح خواهد بود.

تبصره2ـ تعداد نیروی انسانی متخصص مراکز موضوع این ماده متناسب با مناطق مختلف کشور و نوع فعالیت و سطح‌بندی خدمات، براساس دستورالعملی خواهد بود که حداکثر سه ماه پس از تصویب این قانون به پیشنهاد مشترک وزارت جهاد کشاورزی و سازمانهای نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی و نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران و کمیسیونهای کشاورزی اتاقهای بازرگانی، صنایع و معادن و تعاون تهیه و توسط وزیر جهاد کشاورزی تأیید و ابلاغ می‌شود.

در صورتی که فعالیت این مراکز در زمینة تحقیقات دانش بنیان با فن‌آوری بالا باشد، به کارگیری حداقل یک نفر دکترای متخصص در رشته ذی‌ربط الزامی است.

تبصره3ـ مراکز موضوع این ماده، خدمات موردنیاز تولیدکنندگان و بهره‌برداران بخـش کـشاورزی را بر اسـاس تعرفه‌های اعلامـی از سـوی وزارت جـهاد کشـاورزی به انجام می‌رساند.

تعرفه‌های ارائة خدمات مزبور، در سه ماهه اول هر سال با پیشنهاد مشترک سازمانهای نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی، نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران نمایندة اتحادیة کـشوری مراکز موضوع این مـاده (حسـب مورد) و نمایـنده تشکّل هـر یک از زیربخشهای کشاورزی و منابع طبیعی (حسب مورد) به تأیید وزیر جهاد کشاورزی رسیده و ابلاغ می‌گردد.

تبصره4ـ مراکز موضوع این ماده موظف به رعایت سیاستهای حاکمیّتی و برنامه‌های ابلاغی از سوی وزارت جهاد کشاورزی و دستورالعملهای ابلاغی از سوی سازمانهای نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی و نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران می‌باشند. در غیر این صورت، وزارت جهاد کشاورزی موظف است در رابطه با ادامة فعالیت آنان اقدامات قانونی لازم را به عمل آورد.

تبصره5 ـ با کارشناسان و متخصصات و کارکنان شاغل رسمی در دستگاههای دولتی مرتبط که با اجراء این قانون وظایف آنان واگذار می‌شود، مطابق با ماده (21) قانون مدیریت خدمات کشوری عمل خواهد شد.

تبصره6 ـ در انعقاد قرارداد و ارجاع کارهای دولتی به مراکز موضوع این ماده، رتبه‌بندی سازمانهای نظام مهندسی و دامپزشکی ملاک عمل می‌باشد. آیین‌نامه اجرایی نحوه رتبه‌بندی این مراکز، حداکثر شش ماه پس از تصویب این قانون به پیشنهاد وزارت جهاد کشاورزی و با هماهنگی سازمانهای نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی و نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران و کمیسیونهای کشاورزی اتاقهای بازرگانی، صنایع و معادن و تعاون، به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.

تبصره7ـ کارکنان مراکز موضوع این قانون در صورت استقرار مراکز در روستاها و شهرهای زیر بیست هزار نفر جمعیت، مشمول قانون صندوق بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر می‌باشند.

ماده3ـ بهره‌برداران بخش کشاورزی و منابع طبیعی در صورت وجود دانش‌آموختگان رشته‌های تخصصی کشاورزی و منابع طبیعی در مجموعه خود و یا در صورتی که فعالیتهای خود را تحت نظارت مراکز موضوع ماده (2) این قانون به مرحله اجراء درآورند، در بهره‌گیری از حمایتهای قانونی و تسهیلات اعطائی (اعم از کمکهای فنی و اعتباری و مشوقها) از سوی دولت در اولویت می‌باشند.

آیین‌نامه اجرایی این ماده به پیشنهاد مشترک وزارت جهاد کشاورزی، سازمانهای نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی و نظام دامپزشکی جمهوری اسلامی ایران و کمیسیونهای کشاورزی اتاقهای بازرگانی و تعاون به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.

ماده4ـ واگذاری امتیاز و مجوز این مراکز به اشخاص حقیقی و حقوقی دیگر، بدون اخذ مجوز کتبی از مراجع ذی‌صلاح صادرکننده مجوز، ممنوع است و با متخلفین برابر قوانین مربوطه برخورد خواهد شد.

ماده5 ـ در قالب سیاستهای حاکمیتی ابلاغی از سوی وزارت جهاد کشاورزی، بهره‌برداران بخش کشاورزی و منابع طبیعی مجاز به تأسیس تشکلهای صنفی و اتحادیه‌های مرتبط منطقه‌ای و یا کشوری در زیر بخشهای مختلف کشاورزی و منابع طبیعی و ثبت آن در مراجع ذی‌صلاح خواهند بود.

ماده6 ـ دولت مکلف است وظایف تصدی‌گری خود در خصوص اقدامات اجرائی خریدهای تضمینی، تهیه و توزیع کلیه نهاده‌های تولید، اقدامات اجرائی خرید، انبارداری و توزیع اقلام موردنیاز تنظیم بازار، ادارة کشتارگاهها، آزمایشگاه‌های گیاهی و دامی (به جز آزمایشگاههای مرجع به تشخیص وزارت جهاد کشاورزی و تصویب هیأت وزیران)، انبارها، سیلوها، سردخانه‌ها، صنایع تبدیلی و تکمیلی، امور اجرائی آموزشی، ترویجی و بیمه‌گری را متناسب با وظایف و اختیارات هر تشکل، به تشکلهای موضوع مواد (2) و (5) این قانون، مطابق با قوانین و مقررات مربوط واگذار نماید.

تبصره1ـ به منظور حفظ سلامت محصولات کشاورزی خام و فرآوری شده و مواد غذایی مرتبط با آنها، وزارتخانه‌های جهاد کشاورزی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران موظفند، حداکثر شش ماه پس از تصویب این قانون، استانداردهای ملی مرتبط را تدوین و با رعایت ماده (6) قانون اصلاح قوانین و مقررات مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران مصوب 25/11/1371، به تشکلهای موضوع این ماده ابلاغ و اجراء آن را حمایت و نظارت نمایند. تولیدکنندگان نهاده‌ها و محصولات نهایی کشاورزی و صنایع تبدیلی و فرآوری تولیدات کشاورزی و غذایی و تشکلهای موضوع این ماده موظفند ضوابط ابلاغی را مراعات نمایند.

تبصره2ـ دولت موظف است حمایتها و تأمین تسهیلات لازم برای تشکلهای موضوع این ماده را جهت ایجاد آزمایشگاههای مناسب، برای کنترل میزان سلامت محصولات از جمله عدم آلودگی آنها به مواد شیمیایی، پرتوزایی (رادیواکتیویته)، میکروبی، ویروسی، انگلی و قارچی فراهم نماید.

تبصره 3ـ دولت موظف است تا استقرار کامل این تشکلها و توانمندسازی آنها، حمایتها و پشتیبانیهای لازم از آنها را به عمل آورد.

تبصره4ـ به منظور حمایت از بهره‌برداران و مصرف‌کنندگان و شفافیت قیمتها و ایجاد تعادل در بازار محصولات و تولیدات کشاورزی، خرید و فروش نهاده‌ها و محصولات تولیدی، در صورتی که از اقلام قابل معامله در بورس کالا باشد، باید از طریق شرکت در بورس کالا انجام شود.

تبصره5 ـ فروش نهاده‌های کشاورزی از قبیل انواع کود و سم و دارو توسط فرشندگان مجاز، تنها با دریافت نسخه‌های مرتبط که توسط مراکز موضوع ماده (2) این قانون صادر می‌شود قابل انجام می‌باشد. پروانه فعالیت متخلفین از احکام این ماده، توسط مراجع ذی‌صلاح صادرکننده پروانه، لغو می‌شود.

تبصره6 ـ خریدهای تضمینی در محصولات غیراساسی منوط به پذیرش شرایط الگوی کشت از طرف کشاورزان و تولیدکنندگان می‌باشد.

الگوی کشت هر منطقه براساس مزیتهای نسبی، ارزش افزوده، شرایط اقتصادی، شرایط آب و هوایی و حد بهینة آن در کشور، حداکثر تا شش ماه پس از تصویب این قانون، توسط وزارت جهاد کشاورزی برای هر منطقه تعیین و جهت اجراء ابلاغ می‌شود.

ماده7ـ نماینده تشکلهای موضوع مواد (2) و (5) این قانون حسب مورد، در جلساتی که به منظور تصمیم‌گیری و یا بررسی مسائل حوزه وظایف و اختیارات مرتبط با آنان تشکیل می‌شود، به عنوان ناظر شرکت خواهند داشت و دستگاههای اجرائی ذی‌ربط شهرستانی، استانی و کشوری موظف به دعوت از آنان خواهند بود.

ماده8 ـ به منظور حفاظت از منابع ملی شده و اراضی دولتی واقع در حریم شهرها، شهرکها و شهرهای جدید (از مبدأ شروع حریم) و جلوگیری از تجاوز به این عرصه‌ها و توسعه فضای سبز اعم از زراعت چوب، جنگل‌کاری آبخیزداری، پارکهای جنگلی، درختکاری مثمر و غیرمثمر و همچنین بهره‌برداریهای همگن دیگر نظیر فعالیتهای طبیعت‌گردی، توسعه کشت گیاهان دارویی و صنعتی و پروژه‌های شیلاتی، دولت مکلف است با حفظ مالکیت دولت، حق بهره‌برداری و یا حق انتفاع از عرصه‌های مستعد مذکور را در قالب طرحهای مصوب در اختیار متقاضیان واجد شرایط قرار دهد.

تبصره1ـ وجه قابل پرداخت بابت حق بهره‌برداری و یا حق انتفاع این گونه اراضی برای سال اول به صورت مزایده تعیین و برای سالهای بعد براساس نرخ تورم سالانه اعلامی از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعدیل و تعیین می‌گردد. وجه حق بهره‌برداری و یا حق انتفاع سالانه مذکور باید توسط مجریان طرح حداکثر تا پایان هر سال مالی به حساب مربوط در خزانه واریز گردد.

تبصره2ـ هرگونه واگذاری جزئی و یا کلی و یا تغییر کاربری غیرمجاز و یا تغییر طرح مصوب (کلی و یا جزئی) و یا عدم پرداخت به موقع وجه حق بهره‌برداری و یا حق انتفاع سالانه از سوی مجری طرح، موجب فسخ یک طرفه قرارداد بهره‌برداری طرح از سوی وزارت جهاد کشاورزی می‌شود.

تبصره3ـ مدت زمان اجرای این گونه طرحها پانزده سال تعیین می‌گردد و مفاد آن در پایان سال پانزدهم قابل تجدیدنظر می‌باشد. همچنین در صورتی که مجری طرح، مطابق مفاد این ماده و سایر قوانین مرتبط نسبت به اجراء تعهدات خود اقدام نموده باشد، وزارت جهاد کشاورزی مجاز است عرصه طرح مذکور را با شرایط تجدیدنظر شده، همچنان در اختیار مجری مذکور قرار دهد.

تبصره4ـ حجم فعالیت و میزان کل (مساحت) اراضی مورد اجراء در خصوص فعالیتهای موضوع این ماده در سطح کشور برای هر سال در بودجه‌های سنواتی تعیین می‌گردد.

تبصره5 ـ لایحه قانونی اصلاح لایحه قانونی واگذاری و احیاء اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران مصوب 26/1/1359 و آیین‌نامه اجرائی آن مصوب 31/2/1359 و مواد (3) و (31) قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگلها و مراتع کشور مصوب سال 1346 و اصلاحات بعدی آن و ماده (75) قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 28/2/1383 از حکم این ماده مستثنی بوده همچنین (در صورت ضرورت)، طرحهای موضوع ماده (3) قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگلها و مراتع کشور مصوب سـال 1346 و اصلاحات بـعدی آن که تا قبل از تصویب این قانون واگذار شده و به مرحله بهره‌برداری رسیده و مشمول مصادیق مذکور در این ماده می‌باشد، قابل انطباق با مفاد این ماده خواهد بود.

تبصره6 ـ آیین‌نامه اجرائی این ماده به پیشنهاد وزارت جهاد کشاورزی به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.

ماده9ـ وزارت جهاد کشاورزی مکلف است با همکاری سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در اجراء قوانین و مقررات مربوط، با تهیه حدنگاری (کاداستر) و نقشه‌های مورد نیاز، نسبت به تثبیت مالکیت دولت بر منابع ملی و اراضی موات و دولتی و با رعایت حریم روستاها و همراه با رفع تداخلات ناشی از اجراء مقررات موازی اقدام و حداکثر تا پایان برنامه پنجساله پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، سند مالکیت عرصه‌ها را به نمایندگی از سوی دولت اخذ و ضمن اعمال مدیریت کارآمد، نسبت به حفاظت و بهره‌برداری از عرصه و اعیانی منابع ملی و اراضی یاد شده بدون پرداخت هزینه‌های دادرسی در دعاوی مربوطه اقدام نماید.

تبصره1ـ اشخاص ذی‌نفع که قبلاً به اعتراض آنان در مراجع ذی‌صلاح اداری و قضائی رسیدگی نشده باشد می‌توانند ظرف مدت یک سال پس از لازم‌الاجراء شدن این قانون نسبت به اجراء مقررات اعتراض و آن را در دبیرخانه هیأت موضوع ماده واحده قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع اجرای ماده (56) قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگلها و مراتع مصوب 29/6/1367 شهرستان مربوطه ثبت نمایند و پس از انقضاء مهلت مذکور در این ماده، چنانچه ذی‌نفع، حکم قانونی مبنی بر احراز مالکیت قطعی و نهایی خود (در شعب رسیدگی ویژه‌ای که بدین منظور در مرکز از سوی رئیس قوه قضائیه تعیین و ایجاد می‌شود) دریافت نموده باشد، دولت مکلف است در صورت امکان عین زمین را به وی تحویل داده و یا اگر امکان‌پذیر نباشد و در صورت رضایت مالک، عوض زمین و یا قیمت کارشناسی آن را پرداخت نماید.

تبصره2ـ با تصویب این قانون، انتقال قطعی مالکیت دولت در واگذاری اراضی ملی، دولتی و موات به متقاضیانی که از تاریخ ابلاغ این قانون به بعد شروع به تشکیل پرونده درخواست اراضی می‌نمایند ممنوع بوده و قوانین مغایر لغو می‌گردد لکن صدور سند مالکیت اعیانی احداثی پیش‌بینی شده در طرح مصوب و پس از اجراء کامل طرح و تأیید هیأت نظارت مندرج در قانون اصلاح ماده (33) اصلاحی قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگلها و مراتع کشور مصوب 9/4/1386 مجمع تشخیص مصلحت نظام، بلامانع بوده و بهره‌برداری از اراضی مذکور به صورت اجاره، حق بهره‌برداری و یا حق انتفاع و در قالب طرح مصوب، مجاز می‌باشد.

ماده10ـ بانکـها و مؤسسات مالی و اعتباری مکلفند در اعطاء تسهیلات بانکی به طرحهای کشاورزی و منابع طبیعی اسناد مشاعی مالکین و نسقهای زراعی زارعین و اشخاص را به نسبت سهم مشاع از قیمت روز کل مشاع ارزیابی و قراردادهای اجاره و یا بهره‌برداری و یا حق انتفاع از اراضی ملی و دولتی و سند مالکیت اعیانی احداثی را به عنوان وثیقه و تضمین برای اعطاء تسهیلات بپذیرند. دفاتر اسناد رسمی موظفند بنا به درخواست بانکها و مؤسسات مذکور نسبت به تنظیم سند رهن بر این اساس اقدام نمایند. دولت مکلف است از طریق تشویق بیمه سرمایه‌گذاری و سایر ابزارهای بیمه‌ای، تحقق این امر را تضمین نماید.

ماده11ـ دولت مکلف است با اتخاذ تمهیدات لازم برای شناسایی و کنترل کانونهای بحرانی فرسایش آبی، بادی و مقابله با پدیده بیابانزایی و جلوگیری از هجوم شنهای روان و گرد و غبار با منشأ داخلی و خارجی به گونه‌ای عمل نماید که تا پایان برنامه پنجساله پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، میزان متوسط کاهش سالانه فرسایش خاک کشور یک تن در هکتار و در اراضی به حداقل سه تن در هکتار برسد.

ماده12ـ به منظور ارتقاء بهره‌وری در حفاظت بهینه و نیز احیاء جنگلها، بیشه‌های طبیعی و مراتع کشور:

الف ـ دولت مکلف است سیاستگذاری، برنامه‌ریزی و اقدامات لازم را جهت کنترل و کاهش عوامل تخریب از طریق به‌کارگیری بخشهای غیردولتی و با ساز و کارهای افزایش پوشش حفاظتی و حمایتی به گونه‌ای ساماندهی نماید که تا پایان برنامه پنجساله پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، پوشش حفاظتی و حمایتی جنگلها و مراتع کشور به سطح صد و سی و پنج میلیون هکتار برسد.

ب ـ دولت مکلف است در اجراء طرحهای عمومی، عمرانی و توسعه‌ای خود و نیز اکتشاف و بهره‌برداری از معادن، خسارات وارده به جنگلها و عرصه و اعیانی منابع طبیعی را در محاسبات اقتصادی و برآورد هزینه‌های امکان‌سنجی اجراء طرح منظور و پس از درج در بودجه‌های سنواتی، در قالب موافقتنامه‌های مبادله شده با وزارت جهاد کشاورزی برای حفاظت، احیاء و بازسازی عرصه‌ها اختصاص دهد.

وزارت جهاد کشاورزی مکلف است هزینه‌های احیاء و بازسازی و جبران خسارات وارده را حداکثر ظرف سه ماه پس از استعلام دستگاه اجرائی مربوط، تعیین و اعلام نماید.

نحوه محاسبه خسارات وارده بر مبناء آیین‌نامه‌ای خواهد بود که حداکثر شش ماه پس از تصویب این قانون به پیشنـهاد مشترک وزارت جهاد کشـاورزی، معاونت نظارت و راهبـردی رئیـس‌جمـهور و سـازمان حـفاظت محـیط زیـست، تـهیه و به تـصویب هیـأت وزیران می‌رسد.

ماده13ـ درآمدهای حاصل از خسارات موضوع ماده (12) این قانون، کلیه وجوه دریافتی بابت قراردادهای اجاره، حق بهره‌برداری و حق انتفاع اراضی ملی و دولتی از جمله وجوه دریافتی موضوع ماده (8) این قانون، بهره مالکانه طرحهای جنگلداری، منابع طبیعی و پروانه چرا، سه درصد (3%) حقوق دولتی ناشی از بهره‌برداری از معادن، کلیه جرائم و درآمد حاصل از فروش محصولات جنگلی و مرتعی کشف شده و بازداشتی، به حسابی متمرکز در خزانه‌داری کل واریز و معادل صددرصد (100%) وجوه واریزی در قالب بودجه سالیانه جهت انجام عملیات آبخیزداری و آبخوانداری، حفاظت، احیاء و توسعه منابع طبیعی کشور به وزارت جهاد کشاورزی اختصاص می‌یابد.

ماده14ـ به منظور حفظ و توسعه پایدار زیست محیطی (اکولوژیکی) عرصه‌های طبیعی و ایجاد تعادل جمعیت دام موجود در مراتع کشور، دولت مکلف است با انجام مطالعه، ارتقاء علمی و تقویت تسهیلات، به گونه‌ای اقدام نماید که با استفاده از نیروی انسانی متخصص، توان و سرمایه‌های بخشهای غیردولتی، ظرف ده سال:

الف ـ شاخص رشد کیفیت و کمیت علوفه و سایر تولیدات مراتع، ضریب تنوع گیاهی، تثبیت خاک و ترسیب کربن و سایر معیارهای زیست محیطی (اکولوژیکی) سرزمین، به طور متوسط سالانه تا دو درصد (2%) افزایش یابد.

ب ـ با انجام اقداماتی نظیر اصلاح نژاد، بهبود مدیریت و اصلاح الگوهای پرورش دام، ضمن کاهش جمعیت دامی و بسته به مرتع (بز، گوسفند و گاو بومی) به میزان سه میلیون واحد دامی در سال تا حد تعادل، جمعیت دام جایگزین (گاو آمیخته و گاو اصیل، گاومیش و گوسفندپرواری صنعتی و نیمه صنعتی) تا سه و یک دهم (1/3) میلیون واحد دامی در سال افزایش یابد.

ج ـ میزان خوراک تولیدی از منابع زراعی شامل انواع بقولات (لگومها)، علوفه‎های سیلویی، جو و ذرت به میزان سه و یک دهم (1/3) میلیون تن افزایش و برداشت علوفه مجاز از مراتع کشور به میزان نیم (5/0) میلیون تن در سال افزایش یابد.

ماده15ـ دولت مکلف است ضمن اعمال ممنوعیت بهره‎برداری مازاد بر توان زادآوری طبیعی، احیائی و زیست محیطی (اکولوژیک) جنگلهای کشور، ترتیبات و تمهیدات لازم را جهت اصلاح الگوی مصرف چوبهای جنگلی اعم از صنعتی و غیرصنعتی، جایگزینی سوخت فسیلی و انرژیهای تجدیدپذیر به جای سوختهای هیزمی، خروج دام از جنگل و ساماندهی جنگل‎نشینان به عمل آورده و با استفاده از توان و سرمایه‎های بخشهای غیردولتی نسبت به احیاء و توسعه درختکاری مثمر و غیرمثمر و بوستانهای جنگلی و زراعت چوب اقدام نماید به گونه‎ای که ظرف ده سال، ضریب حفاظتی جنگلها و مراتع، از چهل درصد (40%) به نود درصد (90%) و سرانه جنگل از هفده صدم (17/0) هکتار به بیست و پنج صدم (25/0) هکتار برسد.

ماده16ـ از تاریخ تصویب این قانون، وزارت بازرگانی و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از دولتی و غیردولتی قبل از واردات کالاها و یا محصولات بخش کشاورزی (اعم از خام و یا فرآوری شده) و یا مواد اولیة غذایی مورد نیاز صنایع غذایی و تبدیلی موظفند از وزارت جهاد کشاورزی مجوز لازم را اخذ نمایند. همچنین دولت مکلف است به‎منظور حمایت از تولیدات داخلی، برای واردات کلیة کالاها و محصولات بخش کشاورزی تعرفة مؤثر وضع نماید به گونه‎ای که نرخ مبادله همواره به نفع تولیدکنندة داخلی باشد.

تبصره1ـ واردات نهاده‎های تولید بخش کشاورزی (از قبیل بذر، نهال، کود و سم) باهماهنگی و اخذ مجوز وزارت جهاد کشاورزی از اعمال تعرفه مؤثر مستثنی می‎باشد.

تبصره2ـ مسؤولیت انتخاب ابزار تعرفه‎ای، تعیین سهمیة مقداری، زمان ورود و مقدار تعرفه برای کالاهای کشاورزی و فرآورده‎های غذایی با وزارت جهاد کشاورزی خواهدبود.

ماده17ـ وزارت جهاد کشاورزی موظف است علاوه بر منابع پیش‎بینی شده در ماده (12) قانون تشکیل وزارت جهاد کشاورزی و در اجرا بند «د» ماده (18) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، چهل و نه درصد (49%) آورده سهم دولت در تشکیل و افزایش سرمایه صندوقهای غیردولتی حمایت از توسعه بخش کشاورزی، (بخشی، شهرستانی، استانی، ملی، تخصصی و محصولی) را از محل فروش امکانات قابل واگذاری وزارت جهاد کشاورزی و سازمانهای تابعه پس از واریز به حساب خزانه و رعایت مقررات مربوطه از طریق شرکت مادر تخصصی صندوق حمایت از توسعه سرمایه‎گذاری در بخش کشاورزی در سراسر کشور تأمین نماید.

تبصره 1ـ صندوقهای موضوع این ماده مجاز به فعالیت مالی، اعتباری و بازرگانی در بخش کشاورزی و منابع طبیعی و توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی از جمله فعالیتهای موضوع ماده (6) این قانون می‎باشند.

تبصره2ـ دولت مکلف است حداقل بیست و پنج درصد (25%) از منابع قابل تخصیص حساب ذخیره ارزی (سهم بخش غیردولتی) را به صورت ارزی جهت توانمندسازی تشکلهای غیردولتی برای فعالیتهای اقتصادی و توسعه سرمایه‎گذاری در بخش کشاورزی و منـابع طبیعی و توسعـه صنایع تبدیلی و تکـمیلی با هدف تولید برای توسعه صادرات در اختیار صندوقهای حمایت از توسعه بخش کشاورزی قرار دهد تا با مشارکت مالی تشکلها و تولیدکنندگان و بهره‎برداران در امر سرمایه‎گذاری این بخش اقدام نمایند.

بازپرداخت اصل و سود این تسهیلات به صورت ارزی به حساب ذخیره ارزی واریز می‎گردد. پنجاه درصد (50%) سود حاصله ناشی از این فعالیتها پس از واریز به حساب ذخیره ارزی و با رعایت مقررات مربوط، به عنوان سهم دولت (موضوع این ماده) در تجهیز منابع و افزایش سرمایه صندوقهای مذکور، از طریق شرکت مادر تخصصی صندوق حمایت از توسعه بخش کشاورزی به حساب این صندوقها واریز می‎گردد.

تبصره3ـ صندوقهای موضوع این ماده می‎توانند ضمن رعایت ضوابط و دستورالعمل بانک مرکزی، با انتشار اوراق مشارکت (با تضمین اصل و سود توسط دولت و با رعایت حکم بند «ح» ماده (10) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران) منابع لازم برای اعطاء تسهیلات مورد نیاز بخش کشاورزی و منابع طبیعی و توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی را فراهم نمایند.

تبصره4ـ وزارت جهاد کشاورزی و سایر دستگاههای اجرائی مجازند منابع مالی بخش کشاورزی و منابع طبیعی و توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی، اعم از یارانه، اعتبارات کمکهای بلاعوض، کمکهای فنی و اعتباری و وجوه اداره شده را با عاملیت صندوقهای حمایت از توسعه بخش کشاورزی و مشارکت مالی بهره‌برداران این بخش، به مرحله اجراء درآورند.

تبصره5 ـ در اجراء بند «ج» ماده (18) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، صندوقهای حمایت از توسعه بخش کشاورزی مجازند در راستای قانون بیمه محصولات کشاورزی مصوب 1/3/1362 و اصلاحیه‎های بعدی آن، به عنوان دستگاه بیمه‎گر عمل نمایند. در این صورت، دولت با عقد قرارداد با این صنـدوقها سهم خود را اعم از یارانه حـق بیمه و مابه‎التفاوت خسارت به حساب صندوقـهای مذکور واریز می‎نماید. نظارت بر عمـلکرد بیمه‎ای این صندوقها با وزارت جهاد کشاورزی می‎باشد.

تبصره6 ـ صندوقهای موضوع این ماده برای تأمین و تجهیز منابع مالی، با رعایت قانون بانکداری اسلامی و ماده (13) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مجاز به دریافت تسهیلات و یا مشارکت با بانکهای خارجی، ازجمله بانک توسعه اسلامی می‎باشند.

ماده18ـ به منظور ارتقاء منزلت اجتماعی، دانش و توانمندیهای فعالان بخش کشاورزی و منابع طبیعی و عشایری و پوشش مناسب برنامه‎های ترویجی و گسترش برنامه‎های توسعه انتقال تجارب و یافته‎های تحقیقاتی در این بخش، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران موظف است علاوه بر برنامه‎های رادیو و تلویزیونی گروه جهاد در کلیة شبکه‎های سراسری داخلی رادیو تلویزیونی و همچنین شبکه‎های استانی متناسب با موضوعات خاص استانی و کشوری با ایجاد گروه «دانش ترویج و توسعة بخش کشاورزی و منابع طبیعی» نسبت به تهیه و پخش برنامه‎های ویژه بخش کشاورزی اقدام نماید.

تبصره1ـ سازمان هواشناسی کشور موظف است آخرین اطلاعات پردازش شده و یافته‎ها و پیش‎بینی‎ها و تحلیلهای هواشناسی مورد نیاز بخش کشاورزی را به صورت روزانه ـ هفتگی ـ ماهیانه و دوره‎ای در اختیار شبکه‎های رادیو و تلویزیونی سراسری و مراکز استانها قرار دهد.

تبصره2ـ سازمان صدا و سیما جمهوری اسلامی ایران موظف است برنامه موضوع این قانون را به صورت روزانه و ثابت و در زمانی ارائه نماید که بیشترین بیننده و شنونده را داشته باشد و در هر شبکه حداقل یک ساعت در شبانه‎روز و حداقل چهار روز در هفته برنامه اجراء نماید.

تبصره3ـ منابع مالی مورد نیاز ناشی از این قانون هرساله به شرح زیر و بر اساس عقد موافقتنامه با معاونت نظارت و راهبردی رئیس جمهور در اعتبار و ردیف بودجه‎ای سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و وزارت جهاد کشاورزی تأمین و منظور می‎گردد:

الف ـ پنج درصد (5%) از محل درآمدهای حاصل از افزایش تعرفه کلیة کالاهای وارداتی بخش کشاورزی به کشور.

ب ـ یک در صد (1%) از چهار درصد (4%) سهم آموزش بخش تعاونی دریافتی توسط وزارت تعاون.

ج ـ مبالغ دریافتی از محل تبلیغات صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در حین اجراء این برنامه‎ها.

تبصره4ـ آئین‎نامه اجرائی این ماده حداکثر ظرف سه ماه به پیشنهاد مشترک سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و وزارت جهاد کشاورزی تهیه و به تصویب هیأت‎وزیران می‎رسد.

ماده19ـ به منظور افزایش تولید و ایجاد اشتغال، بانکهای غیردولتی و مؤسسات مالی و اعتباری خصوصی و همچنین صندوقهای غیردولتی حمایت از توسعه بخش کشاورزی (بخشی ـ شهرستانی ـ استانی ـ ملی ـ تخصصی و محصولی) مجازند برخی از پروژه‎ها از قبیل احداث گلخانه‎ها، مجتمع‎های گلخانه‎ای، دامپروری، شیلاتی، تولید قارچ، گیاهان دارویی، صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی و مراکز تحقیقاتی خصوصی را پس از اخذ مجوزهای لازم از وزارت جهاد کشاورزی و یا سازمانهای تابعه با استفاده از منابع داخلی خود و همچنین در صورت نیاز، حساب ذخیره ارزی (برای مصارف ارزی بر اساس ارقام مندرج در بودجه‎های سنواتی) اجراء نموده و به یکی از روشهای « فروش به قیمت تمام شده» و یا « اجاره به شرط تملیک اعیانی» به متقاضیان با اولویت فارغ‎التحصیلان بیکار بخش کشاورزی واگذار نمایند.

ماده20ـ به دولت اجازه داده می‎شود در جهت تأمین مالی طرحهای بخش کشاورزی، صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی، صنایع غذایی و توسعة صادرات محصولات بخش کشاورزی از طرق زیر سرمایة خود را در بانک کشاورزی از هشت هزار میلیارد (8.000.000.000.000) ریال به سی هـزار میلیـارد (30.000.000.000.000) ریال افزایش دهد:

الف ـ کلیة وجوه ناشی از بازپرداخت اصل و فرع تسهیلات اعطائی بانک کشاورزی از محل حساب ذخیرة ارزی موضوع ماده (60) قانون برنامه سوم و بند « ه‍ـ» ماده (1) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، پس از وصول توسط بانک کشاورزی، به حساب درآمد عمومی کشور نزد خزانه‎داری کل واریز و تا سقف یک هزار میلیارد (1.000.000.000.000) ریال از همین محل برداشت و به حساب سرمایه دولت در بانک کشاورزی منظور می‎گردد.

ب ـ کلیة وصولی‌های تسهیلات پرداختی از محل وجوه اداره شده، موضوع تبصره‌ها و کمکهای فنی و اعتباری اعتبارات عمومی قوانین بودجه سنوات گذشته (فصول کشاورزی و منابع طبیعی) که عاملیت آن بر عهده بانک کشاورزی بوده است، تا سقف یازده هزار میلیارد (11.000.000.000.000) ریال به حساب سرمایه دولت در بانک کشاورزی منظور می‌گردد.

ج ـ معادل ارزی ده هزار میلیارد (10.000.000.000.000) ریال از محل حساب ذخیره ارزی به حساب سرمایه دولت در بانک کشاورزی منظور گردد.

ماده21ـ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و کلیه دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی موظفند تعداد، رشته و ترکیب جنسیتی دانشجویان رشته‌های تحصیلی دانشگاهها، مراکز و مؤسسات آموزش عالی مرتبط با کشاورزی، منابع طبیعی و دامپزشکی خود را قبل از اعلام و پذیرش، براساس نیازسنجی و مدیریت منابع انسانی که توسط وزارت جهاد کشاورزی انجام می‌شود، ساماندهی نمایند.

ماده22ـ وزارت جهاد کشاورزی موظف است حداکثر ظرف دو سال پس از تصویب این قانون نسبت به:

الف ـ ایجاد پایگاه اطلاعاتی تولیدکنندگان بخش کشاورزی و تشویق آنان به ثبت اطلاعات فعالیتهای تولیدی خویش در آن.

ب ـ ایجاد پایگاه اطلاعات جامع کشاورزی بر پایه فناوری اطلاعات (IT).

ج ـ شبکه مدیریت دانش و اطلاعات کشاورزی و روستایی برای ارائة خدمات علمی، آموزشی، فنی، ترویجی و سایر اطلاعات مورد نیاز؛

اقدام نموده و در دسترس عموم قرار دهد.

ماده23ـ وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، دانشگاه آزاد اسلامی و سایر مراکز آموزشی که مبادرت به آموزش رشته‌های مرتبط با بخش کشاورزی و منابع طبیعی می‌نمایند، موظفند از طریق مراجع ذی‌ربط قانونی و با کاهش دروس غیرتخصصی دانشجویان مقاطع کاردانی و کارشناسی به میزان یک ترم درسی، درس عملی کارورزی متناسب با واحدهای کسر شده و حداکثر به مدت شش ماه در یکی از مزارع دولتی، خصوصی و یا عرصه‌های منابع طبیعی و آبخیزداری را زیر نظر اساتید مربوط با هماهنگی سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و منابع طبیعی کشور و یا مؤسسات استانی، جایگزین نمایند. صدور گواهی پایان تحصیلات مقطع تحصیلی برای این دانشجویان منوط به تأیید دورة عملی کارورزی توسط این مؤسسات می‌باشد.

ماده24ـ وزارت نفت مکلف است همه ساله مبالغ ریالی صرفه‌جویی سوخت ناشی از برقی کردن چاههای آب کشاورزی را به حسابی که در خزانه‌داری کل افتتاح می‌گردد، واریز نماید تا جهت برقی کردن چاههای کشاورزی اختصاص یابد و به مصرف برسد. وزارت نیرو و شرکتهای توزیع برق استانی موظفند با درخواست جهاد کشاورزی شهرستانها، برق چاهها را تأمین نمایند.

ماده25ـ وزارت جهاد کشاورزی موظف است حداکثر شش ماه پس از تصویب این قانون و با همکاری وزارت نیرو نسبت به تعیین شاخصهای بهره‌وری آب کشاورزی اقدام نموده و به تصویب هیأت وزیران رسانده و در پایان هر سال گزارش اقدامات اجرائی درخصوص این شاخصها و نتایج حاصله را به کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی گزارش نماید.

تبصره ـ در اجراء این ماده، دولت موظف است آن دسته از شاخصهایی را که برای اجرائی شدن مستلزم ارائه پیشنهادهایی است که نیازمند تأمین اعتبار می‌باشد، این موارد را در بودجه‌های سالانه درج و ارائه نماید.

ماده26ـ در راستای افزایش بهره‌وری با رویکرد تقاضا محور آب کشاورزی و رعایت الگوی بهینة کشت، وزارت نیرو موظف است حداکثر یک سال پس از تصویب این قانون اقدامات لازم را برای تحویل حجمی آب به بهره‌برداران با اولویت تشکلهای قانونی بخش کشاورزی، براساس سند ملی آب، ظرفیت تحمل مجاز حوضه‌های آبریز و با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی و فنی با اولویتهای تعریف شده برای تخصیص آب کشاورزی به عمل آورد.

ماده27ـ دولت مکلف است به گونه‌ای برنامه‌ریزی نماید که تا سال 1404 هجری شمسی و با استفادة بهینه از منابع مندرج در فصل تأمین آب بودجه‌های سنواتی، حداقل پانزده درصد (15%) متوسط بلندمدت نزولات آسمانی سالانة کشور (هفت و نیم درصد (5/7%) از محل کنترل آبهای سطحی و هفت و نیم درصد (5/7%) از طریق آبخیزداری و آبخوانداری) به حجم آب استحصالی کشور اضافه گردد و صددرصد (100%) ترازنامه (بیلان) منفی آبهای زیرزمینی دشتهای کشور (با اولویت دشتهای ممنوعه آبی) جبران گردد.

ماده28ـ به منظور استفاده بهینه و افزایش بهره‌وری ماشینهای کشاورزی، دولت موظف است براساس وضعیت نظام بهره‌برداری از عوامل تولید، الگوی صحیح بهره‌برداری از ماشین را طراحی و نسبت به تأمین ترکیب مناسب ماشینهای کشاورزی مورد نیاز بخش از طریق بخشهای غیردولتی اقدام نماید.

تبصره1ـ نیروی انتظامی مکلف به شماره‌گذاری و ارائه شناسنامة مالکیت کلیة ماشین‌آلات خودکششی کشاورزی موجود و جدیدالورود به بخش کشاورزی می‌باشد.

تبصره2ـ دولت موظف است تعرفة واردات ماشین‌آلات کشاورزی و مجموعه ادوات مرتبط را به گونه‌ای تعیین نماید که ضمن حمایت از تولیدات داخلی، امکان ارتقاء کیفیت و رقابت محصولات داخلی با نمونه‌های مشابه خارجی فراهم شود.

ماده29ـ به منظور کنترل کیفی، بازرسی و صدور گواهی کیفیت محصولات کشاورزی، دولت مکلف است ضمن تعریف استانداردها و معیارهای فرآیند تولید، فرآوری، نگهداری و بازاررسانی و کاهش ضایعات محصولات کشاورزی، با استفاده از امکانات بخشهای غیردولتی اقدامات لازم را به عمل آورد.

آئین‌نامه اجرائی این ماده حداکثر شش ماه پس از تصویب این قانون به پیشنهاد وزارت جهاد کشاورزی به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.

ماده30ـ به منظور افزایش کیفیت تولیدات دام (موضوع ماده « 21» قانون نظام جامع دامپروری) و کنترل بهداشت تغذیه و جلوگیری از بروز برخی بیماریها و کاهش ضایعات، وزارت جهاد کشاورزی موظف است ضمن تدوین استانداردهای تولید خوراک دام و نظارت بر اجراء آن، نسبت به تولیدکنندگان بخش کشاورزی که از خوراک آماده و استاندارد کارخانه‌های تولید خوراک دام استفاده می‌نماید، با استفاده از یارانه‌ها و یا سایر مشوقهای در اختیار، حمایتهای لازم را به عمل آورد. همچنین محصولات تولیدی کلیة کارخانه‌های خوراک دام مشمول استاندارد اجباری می‌باشد.

ماده31ـ از تاریخ تصویب این قانون، دولت موظف است حمایتهای قانونی خود از بهره‌برداران و تولیدکنندگان بخش کشاورزی و منابع طبیعی را با اولویت تولید محصولات زیر تنظیم و اقدام نماید:

الف ـ محصولات راهبردی: محصولاتی که مستقیماً در امنیت غذایی نقش دارد و به این واسطه ضرورتاً باید در داخل کشور تولید شود.

ب ـ محصولات ویژه: محصولاتی که بیشترین ارزش تولید را به ازاء نهاده‌های مصرف شده ایجاد می‌نماید و یا حلقه‌های بزرگتری در زنجیره ارزش ایجاد و می‌تواند محور رشد بخش کشاورزی باشد و یا با توجه به مزیتهای صادراتی، حداقل ده درصد (10%) سهم بازار دنیا را در اختیار خود دارد.

پ ـ محصولات خاص منطقه‌ای: محصولاتی که تولید آنها در کشور ممکن است همراه با مزیت نباشد ولی به واسطه شرایط خاص منطقه‌ای، تولید آنها اجتناب ناپذیر است و باید در جهت ایجاد مزیت برای آن محصولات اقدام نمود.

ترکیب نوع محصولات در طبقه‌بندی فوق‌الذکر طی برنامه‌های پنج‌ساله توسعة کشور توسط وزارت جهادکشاورزی تعیین و ابلاغ می‌گردد.

ماده32ـ در اجراء ماده (31) این قانون، وزارت جهاد کشاورزی مکلف است در قالب بودجه‌های سنواتی و یارانه‌های مصوب در اختیار، به گونه‌ای برنامه‌ریزی کند که:

الف ـ از طریق پرداخت مستقیم به تولیدکنندگان با بهره‌وری بالا و دارای روند افزایشی در بهبود شاخص بهره‌وری، رعایت موارد زیست محیطی در تولید و همچنین تولید با کیفیت منطبق بر برنامه‌های الگوی کشت، پاداش بهره‌وری پرداخت نماید.

ب ـ در جهت رونق بازار بیمه و توسعة بیمة اتکائی کشاورزی و افزایش نقش بخش غیردولتی در صنعت بیمه، نسبت به پرداخت یارانه حق‌بیمه به بیمه‌گران غیردولتی، که در راستای اجراء الگوهای بیمه‌ای مورد تأیید این وزارتخانه عمل می‌کنند، اقدام نماید.

ج ـ به منظور کاهش آثار زیانبار مخاطرات و بیماریهای مشترک انسان و دام و تثبیت نوسانات درآمد تولیدکنندگان محصولات دامی و سایر محصولات هدف‌گذاری شده، نسبت به برقراری بیمه‌های تمام خطر اجباری اقدام نماید.

محصولات هدف‌گذاری شده، توسط وزارت جهادکشاورزی انتخاب و اعلام می‌گردد.

د ـ به منظور توسعه صادرات و استفاده از مزیت‌های نسبی بخش کشاورزی، نسبت به پرداخت یارانه صادرات برای محصولات صادراتی منطبق بر استانداردهای بازارهای هدف بخش کشاورزی اعم از کمکهای بازاریابی، جایزه صادراتی، اعتبارات صادراتی، تضمین مخاطرات ناشی از صادرات، یارانه کمکهای غذایی به کشورهای هدف، اقدام نماید.

آئین‌نامة اجرائی این ماده حداکثر شش ماه پس از تصویب این قانون، به پیشنهاد وزارت جهاد کشاورزی به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.

ماده33ـ از تاریخ تصویب این قانون، علاوه بر اجراء قانون خرید تضمینی محصولات کشاورزی، در قالب بودجه‌های‌سنواتی و اعتبار مصوب، سیاست قیمت‌تضمینی نیز برقرار می‌شود.

تولیدکنندگان محصولات‌کشاورزی می‌توانند محصولات خود را در بازار بورس تخصصی کالای کشاورزی عرضه نمایند. در صورت کاهش قیمت بورس نسبت به قیمت تضمینی اعلام‌شده از سوی دولت، مابه‌التفاوت آن توسط دولت به تولیدکنندگان پرداخت می‌گردد.

وزارت جهادکشاورزی مکلف است هر ساله متناسب با شرایط تولید و بازار، محصولات تحت سیاست خرید و قیمت تضمینی را انتخاب و اعلام نماید.

ماده34ـ دولت موظف است به منظور تنظیم روابط، تعیین راهبردها و شیوه‌های عملی و راههای کمّی و کیفی تحقق سیاستهای سند چشم‌انداز بیست ساله کشور در بخش کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست، « سند ملی توسعه بخش کشاورزی»، « سند ملی توسعه منابع آب»، « سند ملی حفاظت محیط‌زیست و توسعة پایدار» در افق چشم‌انداز 1404 هجری شمسی با برشهای سه برنامه پنج‌ساله را حداکثر ظرف شش ماه پس از تصویب این قانون تدوین و به تأیید مجلس شورای اسلامی برساند.

ماده35ـ دولت موظف است هر سال و حداکثر تا پایان آذرماه سال بعد، نتایج حاصل از اجراء این قانون و همچنین میزان بهبود عملکرد کمّی و کیفی بخش کشاورزی و منابع طبیعی فصل زراعی سال قبل، میزان بهبود شاخص بهره‌وری (کل ـ انرژی ـ منابع انسانی ـ ماشین‌آلات ـ سرمایه و منابع پایه آب و خاک)، میزان سرمایه‌گذاری در این بخش و ضرایب خودکفایی و امنیت غذایی را تهیه و به کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی گزارش نماید.

قانون فوق مشتمل بر سی و پنج ماده و سی و شش تبصره در جلسه علنی روز چهارشنبه مورخ بیست و سوم تیرماه یکهزار و سیصد و هشتاد و نه مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ 6/5/1389 به تأیید شورای نگهبان رسید.

فعالیتهای قابل واگذاری مراکز ترویج و خدمات جهاد کشاورزی به بخش غیر دولتی

مصطفی محمدیان — Mon, 05 Mar 2012 08:13:40 GMT

ردیف	نوع فعالیت
1	تشکیل کلاسهای آموزشی (کلاسهای آموزشی یک روزه ، چند روزه ، انفرادی ، بازدید )
2	ایجاد مزارع نمایشی
3	اجرای طرحهای تحقیقی ، ترویجی – تحقیقی ، تطبیقی
4	نمایش فیلمهای آموزشی ، اجرای جشنواره ها ، نمایشگاه و ... .
5	توزیع نشریات
6	کاهش ضایعات ( معاینه فنی کمپاین ) – تنظیم ادوات و ماشین آلات کشاورزی و ... .
7	ترویج و توسعه کشت محصولات استراتژیک و اساسی
8	پیشگیری و مبارزه با آفات و بیماریهای گیاهی و دامی
9	احداث و اصلاح باغات و نهالستانها
10	طرح تغذیه باغات (نمونه گیری ، تحلیل و اعلام نتیجه – اقدام)
11	ترویج و معرفی فناوری های جدید در مراحل کاشت ، داشت و برداشت محصولات کشاورزی
12	توزیع و صدور حواله نهاده های کشاورزی (بذر ، کود و سموم شیمیایی و ... )
13	نظارت بر اجرای طرحهای محوری گندم دیم و آبی ، دانه های روغنی و ...
14	پی گیری انچام آزمایشات آب ، خاک و برگ در زراعت ، باغبانی ، شیلات و ...
15	مساحی و کیل گیری مزارع ( گندم آبی و دیم ، سیب زمینی و ... )
16	توسعه کشت های مکانیزه
17	کنترل علفهای هرز در کشتهای زراعی و باغی
18	اجرای طرح طوبی (مکان یابی ، تعیین نوع و رقم نهال و شناسایی مبادی تولید نهال مناسب ، نظارت فنی و ... )
19	تهیه و توزیع نهال و بذر
20	تهیه شناسنامه تولیدکنندگان و بهره برداران بخش کشاورزی
21	ترویج و توسعه سیستمهای آبیاری تحت فشار
22	پیگیری امور مربوط به برقی کردن چاه های کشاورزی (مراحل شناسایی ، مکان یابی و پیگیری عملیات)
23	زمینه سازی اجرای عملیات زیربنایی (احداث جاده بین مزارع ، یکپارچه سازی اراضی ، تجهیز و نوسازی و ...)
24	جمع آوری اطلاعات مربوط به عوامل تولید کشاورزی (نیروی انسانی ، آب ، خاک ، سرمایه ، مدیریت ، ماشین آلات و... ) به منظور تشکیل بانک اطلاعات
25	اجرای طرح های آمارگیری موردی کشاورزی ، دام ، منابع طبیعی و ...
26	بازدید و نظارت بر طرحها و پروژه های بخش کشاورزی
27	شناسایی و معرفی تولیدکنندکان و بهره برداران بخش کشاورزی جهت برخورداری از تسهیلات بانکی
28	مشاوره و زمینه سازی برای ایجاد و توسعه صنایع کشاورزی
29	پی گیری تهیه نقشه حاصلخیزی اراضی کشاورزی منطقه
30	نیازسنجی و مسئله یابی محلی و منطقه ای
31	مشارکت در جهت سازماندهی و تعامل بهره برداران در قالب گروهها و تشکلهای تولیدی و صنفی
32	توسعه روشهای نوین آموزشی و ترویجی (از جمله تسهیلگری و ... )
33	و ...

معرفی گیاهپزشک متخصص

مصطفی محمدیان — Sat, 14 Jan 2012 05:39:23 GMT

مهندس پارسا

رشته های تحصیلی: تکنولوژی تولیدات گیاهی - مهندسی گیاهپزشکی

زمینه کاری:

- مشاوره و کارشناس ناظر زراعت و باغبانی

- پرورش قارچ خوراکی

حیطه کاری: اردبیل - پارس آباد مغان

پل ارتباطی : 09141580362 mail: parsa1099@yahoo.com

gps در ماشین های کشاورزی

مصطفی محمدیان — Thu, 15 Dec 2011 15:37:25 GMT

سیستم های مورد نیاز یک تراکتور خودکار کوچک چکیده این مقاله تعدادی از سیستم های مورد نیاز یک تراکتور کوچک اتوماتیک را پیشنهاد می کند که شامل صفات فیزیکی در کنار خصائص حر کتی در زمینه فعالیت ها و شرایط مشخص می باشد .تراکتور باید از نظر فیزیکی کوچک ، سبک وزن ، قابل اطمینان و دارای وسایل ارتباطی سریع که به آسانی مدیریت می شوند باشد .5 موضوع داخلی و 13 موضوع خارجی برای راه اندازی حرکت ها ی مختلف، شناسایی شدند که می توان در راه اندازی رفتار های مختلف از آن ها استفاده کرد . 4 روش عملیاتی برای تراکتور مشخص شد که شناسایی یا اکتشاف محل کار ( زمین زراعی ) و وجین کردن علف هرزبه عنوان دو وظیفه عمده برای خودکار شدن شناخته و تعریف شدند .

واژه های کلیدی : تراکتور خودکار ،ربات های کشاورز، رفتار،سیستم های مورد نیاز مقدمه پیشرفت ها در اطلاعات و تکنولوژی IT تغییرات معنی داری در اغلب نظام های کلی ،از جمله کشاورزی ایجاد کرده است .اغلب، نتایج فرآیند های برنامه های کامپیوتری نیاز به ورودی های زیادی دارند به همین دلیل وجود نرم افزار های خود تعریف گر، که برنامه هایی از نظر تکنیکی پیشرفته اند،لازم می باشد تا خودرو بتواند خودش را با نیاز های مخصوص استفاده کننده تطبیق دهد

توانایی مورد استفاده قرار دادن این پیشرفت ها در مکانیزاسیون کشاورزی و بیشتردر ماشین های خاک ورزی اجتناب ناپذیر است. با توجه به کاهش قیمت های جهانی در تولید غذا و حذف کمک های مالی به تولیدات، بسیاری از کشاورزان، امروزه برای باقی ماندن در عرصه تجارت جهانی، تحت فشار های فزاینده مالی هستند .کشاورزان، راه های مختلفی را برای کم کردن هزینه های تولید، امتحان می کنند .بسیاری از کشاورزان از مزیت صرفه جویی در مقیاس های مزرعه مانند کاهش سایز کشاورزی نسبت به مزرعه های بزرگ تر و تراکتور های بزرگ تر ،کار مورد نیاز در هر هکتار را کم می کنند . به علاوه افزایش نرخ بازده کشاورزی ،باغبانی ،جنگلداری که در شمال اروپا به وجود آمده است این فکر را توسعه داده است که آیا چندین ماشین خودکار کوچک ،موثرتر از تراکتورهای بزرگ رایج خواهد بود ؟به منظور بررسی این فرضیه، یک تراکتور کوچک با کنترل هوشمند پیشنهاد شد .

این خودرو های خود کار می بایست توانایی انجام کار در 24 ساعت در یک روز در طی سال ، در اغلب موقعیت های آب و هوایی را داشته باشند .همچنین اگر این سیستم بتواند مواد شیمیایی را جایگزین استفاده زیاد انرژی مثل سوخت دیزل بکند، اثرات محیطی ناشی از سوخت های فسیلی را به میزان قابل توجهی کاهش می دهد. در ضمن با استفاده از سیستم کنترل ، بهتر می توان تجهیزات را با تغییرات لازم در موارد مختلف، هماهنگ و در نهایت فشردگی خاک را خیلی کم کرد. به همین دلیل سعی می کنند این خودرو را به صورت کاملا اتوماتیک و بدون نیاز به اپراتور، توسعه بدهند. فرآیند کاهش مقیاس در حقیقت با ایده ی کشاورزی دقیق شروع شد.توانایی هدایت و رهبری سیستم های محافظ گیاهان منحصر به فرد فتو تکنولوژی گفته می شود .درکشاورزی دقیق از دستگاه هایی که تکنولوژی سودمندی دارند استفاده می شود.

مثل سیستم موقعیت یاب جهانی (GPS)،سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS)، سیستم اطلاعات مدیریت (MIS)مانند حسگرها و کنترل کننده ها در زمین که با ایجاد مدیریت مزرعه، زمین های تراز را جایگزین زمین های دست نخورده می کنند .عوارض ناشی از افزایش روند پوشاندن کامل زمین با یک نوع گیاه منحصر به فرد ، عملکرد های یکسان ،نگهداری هایی با مداخله انسان ، ما را متوجه مزایای بیشتر کنترل های مختلف ، مخصوصا خودرو های خود کار، نسبت به ماشین های متداول می کند .اخیرا ماشینی از این نوع ساخته شده که این خودرو ی خودکار در زراعت ، بذرپاشی ،وجین علف هرز ،گشت زنی اکتشافی، کاربرد کود ها و مواد شیمیایی ،آبیاری و برداشت محصول استفاده می شود. دو مثال خوب از این فرایند در زمینه اکتشاف و شناسایی زمین و ماشین های وجین علف هرز است .

اکتشاف زمین زراعی تعداد زیادی از حسگر ها از راه حس کردن می توانند شرایط دانه و خاک را معلوم کنند .یکی از این سیستم ها که در حال حاضر می تواند استفاده شود دارای اجزای مجزایی است که مدت زمان طولانی را برای فرایندکسب داده های آماری می گیرد.برای مثال ماشین های بینا که در ماشین های وجین علف هرز استفاده می شود. دراین سیستم با در یافت چندین طیف پاسخ از تاج پوشش گیاهی که مقدار کلروفیل را نمایش می دهدومقداردی اکسید کربن که به سلامتی خاک وابسته است و قابلیت هدایت الکتریکی خاک که با رطوبت همبسته است، را نشان می دهد.برای تعیین نیترید خاک ،مسائل مهم وابسته به موجودات آلی ،ظرفیت مبادله یون ،ph خاک و رطوبت خاک که از مسائل مهم در عمق های مختلف شمرده می شود ازبازتاب اشعه مادون قرمز با طیف سنج فتو خاک در زمان طبیعی می توان استفاده کرد. ترانزیستور های تاثیر گزینشی یونی نیز (ISFETS) می توانند به نیترید ، PH و دیگر فاکتور های محلول در خاک، زمانی که مقدار آن ها از حالت تعادل خارج می شوند حساس باشند. بعضی از این سیستم های حسی یا حسگر ها هنوز در وضعیت پژوهش و تحقیق هستند اما پژوهشگران وعده داده اند که دانسته ها ی ما را در مورد مدیریت محیط دانه و پرورش آن ها افزایش دهند .

دلایلی که بعضی از این سیستم ها تا به حال استفاده نشده اند این است که هزینه ها ی وابسته که برای زمان اپراتوری صرف می شود در برابر اطلاعات سودمندی که می دهد قابل توجیه نیست .اگر این سیستم ها اتوماتیک باشند و روی یک خودروی خود کارسوارشوند در نتیجه هزینه اپراتور به طرز قابل قبولی کاهش می یابد .به این معنی که هزینه هابرای بدست آوردن داده های اطلاعاتی کاهش پیدا می کند.

وجین کن علف هرز مکانیکی از آن جا که بیشتر علف های هرز در بسیاری ازموارد در ردیف های فاصله دارو داخل ردیف ها رشد می کنند ،ماشین های وجین (وجین علف داخل ردیف ها )از وقتی که مکانیزه کردن شروع شده ،مهم بوده است .تنها مشکل، ارزیابی نسبی فاصله بین دو دانه و ابزار وجین علف هرزاست ، به طوری که امروزه نگه داشتن تراکتور واقعا همسو و موازی با ردیف دانه ها مشکل است .پیشرفت های اخیر دقت استفاده از ماشین های بینا را در شناسایی ردیف دانه ها و راهنمایی کردن ابزار در بین گیاهان تا یک صدم متر دانسته است .این عقیده برای اولین بار در اوایل دهه نود آزمایش شد و اخیرا توسعه پیدا کرده است و توسط موسسه تحقیقات دانمارک به صورت اقتصادی در آمده است . سیستم های مورد نیاز تجهیزات وجین کن مکانیکی برای حمل و نقل و استفاده مانند بسیاری دیگر از تجهیزات، می تواند به صورت سوار شده بر روی یک خودروی خود کار کوچک باشد که می تواند گردش کند و در زمین ،کاری را در دوره های طولانی از زمان انجام بدهد .برای انجام دادن این وظایف،خودرو باید خواص و ویژگی هاو رفتار های مهمی داشته باشد . اصلی ترین سیستم هایی که مورد نیاز برای طرح خودروبودن،می باشند به قرار زیر است : - اندازه کوچک (و بنابراین بدون سر نشین ) - وزن سبک - قادر به کار کردن (رفتار کردن )در یک حالت مطمئن و بی خطر، حتی زمانی که به طور مختصر سیستم دچار عیب یا نقص می شود . - توانایی سازگاری با دیگر ماشین ها - قادر به نمایش رفتار محسوس،در مدت طولانی - توانایی دریافت آموخته ها وا رتباط اطلاعات - قادر به انجام دادن رنجی از کار مفید سایز کوچک سایز خودرو خود کار کوچک بر دقت بالای عمل کننده دلالت می کند ،که باعث کاهش مواد قالب گیری و نسبتا بی خطر ماندن سیستم در طی بروز مشکل یا نقص فنی می شود .خودرو های خود کار ممکن است در حدود 1-2 متر طول داشته باشند ، در این صورت به اندازه کا فی برای مستحکم بودن بزرگ هستند اما به اندازه کافی برای به جا آوردن فاکتور های ایمنی کوچک هستند .نیروی آن ها بین 10-30 hp است. برای دست یافتن به انرژی کافی، آن ها با موتور های احتراق داخلی تجهیز می شوند .خودرو های خود کار کوچک تر که خیلی کمتر از یک متر طول دارند و حدود 5hp می توانند تولید توان کنند رابرای کار های خیلی تخصصی با انرژی مورد نیاز خیلی کم مثل زمانی که از حسگر های غیر تماسی استفاده می شود، به کار می برند .کاهش مواد قالب گیری و تغییر در خودرو های خود کار و افزایش ظرفیت خط تولید به وسیله خط تولید های کاملا اتوماتیک می تواند پذیرش کشاورزان و مردم را برای این خودرو ها نسبت به انواع بزرگ تر آن افزایش دهد .

این خودرو های خود کار، فواید بیشتری از جهات به خصوصی نسبت به ماشین های بزرگ تر دارند .مزایا ی اصلی آن ها سایز کوچک و قابلیت مانور بالای آن ها است . ناچارا ،خودرو های خود کار خیلی کوچک، سرعت کاری پایین تری دارند بنابراین دارای رفتار مطلوب در مدت زمان دلخواه نخواهند بود.این ماشین های کوچک ناچارا ساعات طولانی را در جبران کار باقی مانده کار خواهند کرد .این ماشین های کوچک قادر به انجام انتخابی کارها و عملیات خیلی دقیق هستند و می توانند با داشتن استعداد های بالقوه از لحاظ هوشمندی و احساس در زمینه های مواظبت از گیاهان زراعی و یا جایگزین کردن گیاهی که مشکل دارد وبرداشت محصول، توسعه پیدا کرده و مورد استفاده قرار گیرند. . وزن سبک پارامتر های طرح سبک وزن بودن چنان مهم است که به کاهش فشردگی خاک بستگی دارد .مشخص شده که 70 درصد انرژی ذخیره شده که صرف کشت وزراعت می شود به واسطه حرکت کردن و آمدو شد های سنتی سیستم ها به هدر می رود .( 225Mj/ha)این عدد برای شخم زدن در نواحی کم عمق است و شامل شخم هر عمقی نمی شود .بواسطه این ما تخمین می زنیم که 80-90%از انرژی در کشت سنتی برای تعمیر ومرمت خسارت های وارده به علت شیوه های سنتی استفاده از تراکتور های بزرگ صرف می شود . اگر چنانچه ما بتوانیم فرضیه جابجایی تراکتور های بزرگ را به خودرو های هوشمند سبک بپذیریم احتمال ایجاد سیستم مکانیسم کشاورزی کاملا جدید، وجود خواهد داشت .چنانچه ما امکان کاهش زیاد فشردگی و وجین مکانیکی را داشته باشیم ممکن است ما نیاز به شخم زدن نداشته باشیم. اما اگر از Micro-Tillage استفاده کنیم یک نقش عمده در بقا کشاورزی بازی کرده ایم.بطوری که اگر سلامتی طبیعی بیوسیستم خاک در ساختار خاک، بهبود یابد موقعیت ایده آلی برای پیشرفت بنیادی در کشاورزی است .اگرچه ماشین های خود کار، به طور ذاتی سبک اند باید منابع انرژی کمتری لازم داشته باشند. هرچند ممکن است به علت قابلیت های بالایی که دارند به توان بیشتری نیاز داشته باشند که می توان با استفاده از موتور های بزرگ تر، این توان را جبران کرد. خودرو های خود کارنسبت به شرایط آب و هوایی روی زمین مستقلند و می توانند بهتر مطابقت لازم را با نیاز های کشاورزی ایجاد کنند . ایمنی هر ماشین خودکار باید همیشه در یک شرایط ایمنی حتی در طول مدتی که سیستم دچار نقص فنی می شودعمل کند .در این موارد نقص های وقفه انداز غیر قابل قبول است .ایمنی به معنی تامین ایمنی در همه اجزای خودرو است وحتی ایمنی بوته ها را نیز شامل می شود.سیستم مورد نیاز برای شناسایی این که کدام سیستم دچار نقص شده است است سیستم های هماهنگ و کنترل کننده می باشند .این سیستم ها نقص را شناسایی می کنند و روشی برای ارزیابی آن ارائه می دهند ودر نتیجه خودرو، اتوماتیک وار خودش را با شرایط ایجاد شده منطبق می کند . این سیستم در افزایش قابلیت اطمینان در مورد داده های عوامل حس کننده بسیار موثر است زیرا همواره سیستم را کنترل کرده و از به وجود آمدن داده های نادرست خودداری می کند. با استفاده از این سیستم در مراحل مختلفی که قسمتی از سیستم دچار نقص شده است پیشرفت مطلوبی در تنزل زمان وامندگی خودرو حاصل گردیده است و در حالت کلی ، سیستم، قادر به انجام کارخود- هر چند با کاهش ظرفیت کاری- در زمان ایجاد نقص می باشد.به طورکلی این موضوع سبب می شود فقط قسمتی از سیستم که دچار مشکل شده خاموش شود و با افزایش نقص ها، کارکرد به تدریج کاهش می یابد و این بهتر از خاموش شدن کل دستگاه است . تنها سیستم های مجهز به سیستم کنترل و هماهنگ کننده و خود تشخیص عیب ها می توانند اجازه این طور رفتار ها را بدهند . حالت های ایمنی برای خودرو های خود کار و ابزاری که توسط آن ها به کار گرفته می شود به ترتیب زیر مشخص شده است : 1.ایمنی ظاهری عملیات خودرو خود کار و همه سیستم های ابزار، مطابق با گستره پارامتر های نرمال عمل می کنند. 2-ایمنی عملیات با اعلام خطر برای انجام عملیاتی بی خطر،در این حالت بعضی از اعلام خطرها در باره وضع غیر عادی و ناهنجاری ها ی ایجاد شده، وجود دارد. 3- سیستم های خاموش متحرک تا یک اندازه سیستم معیوب از کا ر می افتد اگر چه خودرو همچنان متحرک است. 4- سیستم های خاموش غیر متحرک تا یک اندازه سیستم معیوب از کار می افتد و خودرو غیر متحرک می باشد . 5- ایستادن در حالی که هنوز ارتباط برقرار است ایست کامل خودرو با دلیل ایجاد نقص به طوری که خودرو هنوز ارتباط خود را با مرکز کنترل حفظ کرده است. 6- کاملا مرده سیستم کاملا خاموش می شود و خودرو نیز در این حالت هیچ گونه ارتباطی با مرکز کنترل ندارد . کنترل ایمنی همیشه برای کنترل چگونگی انجام کارها و نظارت بر وضعیت سیستم ها ، تعمیر یا حفظ و نگه داری آ ن ها، تشخیص دقیق نقص ها قابل استفاده است و همچنین در مطمئن ساختن چگونگی کیفیت سیستم تغییر مکان (حسگرها ،فعال کننده ها، به کار انداز ها) و مراحل مختلف کنترل کامپیوتر ها و غیره ... نیزقابل استفاده است. .یکی از اهداف مهم از ایجاد سیستم ایمنی تشخیص اولیه (تشخیص ، ایزولاسیون و شناسایی )نقص ها ، در حالی که آن ها در مراحل ابتدایی و سخت در تشخیص و ایزو لاسیون هستند، می باشد. هدف دیگر این سیستم این است که به خودرو اجازه می دهد در مواقعی که نقصی پیش می آید ، به صورت مطلوب کار کند .وجه اشتراک فاکتور های انسانی و ماشین های ساخت دست بشر این است که برای انجام هر کاری باید اطلاعات برای آن ها قابل فهم باشد و آخرین حلقه از فرایند ایمنی این است که اطلاعات را به صورت قابل فهم به مرکز کنترل یا هدایت کننده خودرو بدهد .

چون این خودرو ها برای کار در دوره های طولانی مدت بدون متصدی و به طور خود کار طراحی شده اند ،احتمال زیادی برای اعلام حالت Thaft¹ وجود دارد .اگر کسی به خودرو نزدیک شود طبق یک حالت ایمنی تا زمانی که آن شخص از آن ناحیه دور شود،خودرو خاموش می شود. 1-تراکتور خاموش است اما بعد از تهدید شدن همچنان حرکت می کند! همچنین در چنین حالتی یک اپراتور می تواند با بیسیم امواج رادیویی خودرو را کنترل و راهنمایی کند. درغیر این صورت خودرو به حالت سکون می رود و با حفظ فعالیت قبلی آخرین داده ها را به مرکز کنترل می فرستد .مثال دیگر زمانی است که خودرو بیرون از محدوده توان موتور کار می کند در این صورت هشدار خطر thaft اعلام می شود. حتی با همه این احتیاط ها در زمین ممکن است کامپیوتر از این که لحظه به لحظه حالت یا موقعیت ها را متوجه بشود که بتواند اجازه بدهد رفتار ها را بررسی کند ، واماند . در نتیجه خودرو های کوچک تر و کندتر نسبت به نوع بزرگ تر و تندتر ایمن تر هستند. مدیریت سریع کامپیوتر دراین موارد به عنوان یک کشاورز است و به عنوان یک مدیر با استفاده از سیستم مدیریت اطلاعات (MIS) همه چیز و همه جا را تشخیص می دهد و خودرو خود کار، کار هایش را کنترل می کند. کامپیوتر هماهنگ وکنترل کننده اطلاعات مربوط به کار های مشخص را تجزیه و تحلیل کرده واز طریق یک خط رادیویی برای خودرو ارسال می کند.همچنین کامپیوتر هماهنگ و کنترل کننده همواره با GIS در ارتباط است و با توجه به اطلاعات آن که از لحظه ای به لحظه دیگر تغییر می کند تجهیزات و نقشه های قابل استفاده را آماده می کند. MIS باید یک خط مستقل تصویری با یک دوربین هدایت شونده در زمان های واقعی برای خودرو داشته باشد به طوری که مدیر بتواند در تمام مدت موجود خیلی سریع از فعالیت خودرو ها اطلاع یابد. این سیستم از یک نمایش گر وضعیت mimic که همه پارامتر های در حال کار خودرو را نشان می دهد تشکیل شده است .به عنوان مثال در شکل(1) یک نمایشگر وضعیت mimic نشان داده شده است .

برای استفاده آسان از این وسیله و ضعیت سیار به شکل یدک کش مد نظر است تا به عنوان یک ایستگاه ارتباط دور برای محاسبه ( آمایش ، مسائل تشخیص ایستگاه های اصلی GPS ، تکرار کننده های رادیویی، ایستگاه های آب و هوایی و غیره در فواصل دور مزرعه به کار رود . این خودرو باید ظرفیتی داشته باشد که اجازه بدهد سیستم های متعددی درآن قرار بگیرند . همچنین قسمتی از طراحی کلی این ماشین های کوچک، این است که قادر به هماهنگی و همکاری و تشریک مساعی در کار ها ی مختلف باشند .این امر به توسعه سرعت کارعملیات کمک می کند و اجازه می دهد کار ها در زمان بحرانی با تعداد ماشین های عمل کننده ای که با توجه به مقیاس به کار می گیریم ، سریعتر انجام شود. هماهنگی هماهنگی چندین ماشین باید به طور مرکزی در MIS انجام شود. هر خودرو به طور مستقل کار می کند و لزومی به دانستن فعالیت دیگر خودرو ها ندارد.به عنوان مثال جایی که هر خودرو کارهای مختلفی در مزارع انجام می دهد .

همکاری همکاری در جایی رخ می دهد که چندین خودرو در زمینی یکسان در حال انجام کار یکسانی هستند و لازم است از فعالیت دیگر خودرو ها مطلع باشند . به عنوان مثال اگر سه خودرو کارهای یکسانی انجام بدهند ( ماشین وجین کن علف هرز در یک مزرعه یکسان) ، هر خودرو پیش از انتخاب ردیف جدید برای شروع کار باید بداند در کدام ردیف ها ، خودرو های دیگر در حال کارند تا دو خودرو در یک مسیر یکسان سر به سر نشوند در واقع در این حالت ایجاد ارتباط بین خودرو ها لازم خواهد بود . همکاری و هماهنگی همکاری و هماهنگی در جایی که چندین خودرو در کار های یکسان در زمان های یکسان می توانند شرکت داشته باشند، ایجاد می شود. به عنوان مثال برای چندین خودرو در کشیدن یک تریلر بزرگ که یک خودرو توانای کشیدن آن را به تنهایی ندارد می تواند به وجود بیاید .

این حالت یک وضعیت سخت برای سیستم مدیریت موثر خودرو خود کار خواهد بود . ر وشهای هدایت اساس کار برای این نوع تراکتورها هدایت بدون خطر برای یک موقعیت تعریف شده است . برآورد شده که خودرو خودش را در 80- 90 % از زمان فعال بودنش هدایت می کند. در این حالت موقعیت یابی خودش و اطلاع از چگونگی کار کردن ابزار نیاز اصلی تراکتور است . خودرو باید قادر به طراحی مسیر های موثر برای رسیدن به نقطه مشخصی که مورد گزارش قرار می گیرد باشد و باید توانایی شناختن موانع، شیار ها ، جاده ها ، مدخل ها و غیره را داشته باشد و قادر به واکنش نشان دادن به موضوع های شناخته شده یا موقعیت های شناخته نشده باشد که در این صورت برای رسیدن به هدف نهایی، ملزم به جمع آوری اطلاعات از سطوح پایین تر می باشد. خودروبرای انتخاب مسیر بهینه از بین مسیر های رایج و مسیر های مطلوب،اطلاعاتی همراه با جزئیات موقعیت فیزیکی ناحیه ( عوارض زمین و و یژگی هایش ) را لازم دارد. این نوع از داده ها که وابسته به فضای سه بعدی هستند بهتر است که در یک سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) که یک سیستم مهم اطلاعاتی خودرو است ذخیره و پردازش شود.نرم افزار های طرح مسیر به طور معمول موجود می باشند، اما باید در آن مشخصات خودرو مانند عرض ، طول ، شعاع دور زدن را برای پیش بینی کردن زمان حضور خودرو با سرعت های مختلف در هنگام کار، برای رسیدن خودرو به یک موقعیت از قبل تعیین شده را قرار داد. درهدایت به صورت خود کار، موضوعاتی که برای دستگاه ایجاد مانع می کنند، بر فعالیت سیستم تاثیر می گذارند.یک سیستم متشکل از سه دایره متحدالمرکز اطلاعات وابسته به موانع را در بعد مشخصی از محل کار خودرو ارائه می دهد . مثل وجین علف هرز که خودرو مسیر مشخصی را طی نمی کند و موانع که همان علف ها هستند به صورت پراکنده بر روی زمین می باشند و خودرو آن ها را نسبت به موقعیتی که دارند شناسایی می کند . شکل2 را ببینید .چندین موضوع در ردیابی سیستم، همیشه مورد نیاز است که می تواند بر اساس اهمیت ،الویت داشته باشد .

مثلا اگر یک ابزار عریض مثل یک بوم سم پاشی استفاده شود باید برای آن مسیری را تعریف کرد و یک مسیر مشخص را برایش معین نمود. زمانی که یک ردیاب به موضوعی برخورد می کند تا یک اندازه آن راردیابی خواهد کرد، اطلاعات به دست آمده برموضوعات جانبی تا زمانی که مشخص می شود که موضوع، یک مانع است تاثیر خواهد گذاشت. در زمانی که مو ضوع یک حیوان یا انسان باشد که از مسیر خارج می شود، سرعت خودرو در یک طرح ایمنی، کندتر خواهد شد و بنابر این می ایستد. اگر مانع بدون حرکت باقی بماند بنابراین خودرو اطراف آن می رود و سایز و موقعیت آن را در GIS ثبت می کند از طرف دیگر ، اگر موضوع حرکت کند ، بنابراین خودرو منتظر می شود تا حرکت کند وبه خارج از مسیر برود و سپس خودرو به مسیر خود ادامه می دهد . اگر موضوع به سمت خودروپیشروی کند ، خودرو آن را به صورت یک تهدید تلقی خواهد کرد و از حالت ایمنی خارج می شود تا زمانی که تهدید از بین برود .

یک روش هدایتی دیگر زمانی است که خودرو نیاز به سوخت گیری یا تعمیر دارد بنابراین خودرو به محل سوخت هدایت می شود و پس از سوخت گیری و یا تعمیر به صورت دستی مجددا به مزرعه بر می گردد و به کارش ادامه می دهد . روش های اکتشافی تراکتور باید با محلی که در آن قرار می گیرد کاملا منطبق باشد چون اگر نتواند در آن محیط سیاحت و اکتشاف کند محیط برای خودرو ناشناخته می ماند . اگر تراکتور در محیط ناشناخته با یک GIS خالی قرار گیرد می تواند شروع به پر کردن GIS با داده های خودش کند . در روش های اکتشافی ، خودرو به داده هایی که از طریق همه حسگر ها به آن منتقل می شود تکیه کرده و از این اطلاعات تشخیص می دهد که کدام راه ایمن تر است و خیلی کند شروع به حرکت در آن مسیر می کند تا اطلاعات را ثبت کند .حال چنانچه خودرو در محلی قرار بگیرد که مرز ها ی آن مشخص است و قبلا مساحی شده است در زمان حرکت در آن متناوبا اطلاعات خود را با اطلاعات قبلی منطبق می کند و اطلاعات جدید را جایگزین اطلاعات قبلی می کند .این سیستم به ما در کسب اطلاعات مربوط به محیط هایی که کاملا از نظر ظاهری متشابه اند اما از لحاظ پارامتر های دیگر متفاوت اند کمک می کند . روش خود آگاهی تراکتوربه وسیله سیستم های حسگر خودش، پارامتر های مختلف خودرو را کنترل می کند و آن ها را در یک گستره مشخصی از سطح تعریف شده به عنوان سطح نرمال نگه می دارد .مثل سطح سوخت ، در جه حرارت موتور ، در جه شیب ، سرعت و دمای اطراف. اگر هیچ یک از این پارامتر ها بیرون از محدوده مورد نظر نباشد خودرو بدون اعلام هیچ گونه وضعیت بحرانی، کارش را انجام می دهد .اما چنانچه یکی از این پارامتر ها از وضعیت نرمال خارج بشوند خودرو به یکی از حالت های ایمنی رفتار خواهد کرد .

این رفتار در مورد ابزاری که به آن متصل است نیز صادق است و زمانی که برای یک ابزار، مشکلی پیش بیاید با اعلام آن مشکل ، به صورت ایمنی عمل خواهد کرد. رو ش کار ابزار اشتراک روش های مکانیکی ، الکترونیکی و مخابراتی در تراکتور این اجازه را به خودرو می دهد که ابزار های مختلف را با تراکتور منطبق و بر آن سوار کند و اعمال به خصوصی را بر عهده آن ها بگذارد مثل وجین کردن مکانیکی .

اعمال روش های مکانیکی مثلا در تنظیم واتصال صحیح اتصال سه نقطه به کار می رود. روش های الکترونیکی در زمان کنترل شبکه (CAN) واتصال خطوط Ibs استفاده می شود .وقتی یک ابزار خاص به تراکتور متصل است باعث کاهش درجه آزادی تراکتور می شود و بنابراین به داده های بیشتری برای کنترل و هماهنگ کردن دستگاه برای انجام هر چه بهتر فعالیتش دارد .روش های مخابراتی در فرستنده مرکز کنترل به کار می رود که تراکتور را کنترل می کند و با استفاده از یک دوربین که در کنار ابزارنصب شده می توانند بر محل کار وسیله متمرکز شده و این اجازه را می دهد که مستقیما در چگونگی انجام کار نظارت شود . در موارد دیگر ،زمانی که یک ابزار، کارش را در یک ناحیه بخصوص تمام می کند به خودرو اعلام می کند که به منطقه بعدی برود و اگر این فرایند ادامه پیدا کند، خودرو می تواند بدون کنترل و به صورت مستقل به مدت طولانی کار کند و درصورت لزوم ، ابزار را کالیبره کرده و خطاها را چک کند و برای اطمینان از انجام درست کار همه سیستم ها آن هارا به صورت دوره ای چک کند . مثلا اگر در یک مرحله از چک کردن مشخص بشود که شاخه وجین کن اشتباه می کند و یا حتی دوربین تار شده است ، خودرو می تواند درخواست کمک کند و یا در همان حالت برای سرویس کردن باقی بماند . نتایج در نتیجه گیری، ما سعی کرده ایم چهارچوب خصوصیاتی که یک تراکتور خود کار باید داشته باشد را بیان کنیم.

دو مسئله مهم که باید مورد بررسی قرار گیرد ، سایز کوچک و قابلیت اطمینان این خودرو ها است که علاوه بر کم کردن خسارت ناشی از فشردگی خاک به اندازه کافی برای انجام کار های مختلف هوشمند باشند.طراحی ماشین های هوشمند راه بسیار طولانی است اما امروزه واقعا شدنی است .ما با بیان این موارد و چهارچوب ها سعی کردیم گامی اساسی در رسیدن به هدفمان که همان ساخت تراکتور اتوماتیک است برداریم

طبقه بندی انواع تراکتور

مصطفی محمدیان — Thu, 15 Dec 2011 15:35:58 GMT

از آنجا که کاربرد تراکتور در دنیای جدید بسیار گسترده است , تراکتور هایی که ساخته می شوند دارای توان , اندازه و طرح های متفاوتی هستند . تحویل تدریجی تراکتور , موجب به وجود آمدن طبقه بندی های گوناگون برای آن شده است . ترکتورهای ساخته شده :

الف) بر اساس تامین خاصیت کششی و خودرو بودن

1- تراکتورهای چرخ دار

2- تراکتورهای زنجیری

ب) بر اساس موارد استفاده

1- تراکتور های عمومی یا تراکتورهای خدماتی

2- تراکتئرهای همه کاره یا تراکتور های ردیف کار

3- تراکتورهای پا بلند یا شاسی بلند

4- تراکتورهای باغی

5- تراکتورهای صنعتی

6- تراکتورهای یونیورسال

7- تراکتورهای باغچه ای و تراکتورهای چمن زن

8- تراکتورهای دو چرخ یا تیلر های موتوری

ج) بر اساس نوع شاسی یا قاب

1- تراکتورهای با شاسی

2- تراکتورهای نیمه شاسی

3- تراکتورهای بدون شاسی

الف) طبقه بندی بر اساس خاصیت کششی و خودرو بودن- تراکتورهای چرخ دار متمایز ترین و پیشرفته ترین نوع ماشین به خصوص جهت مقاصد کشاورزی هستند . این تراکتورها سه چرخ یا چهار چرخ ساخته می شوند.انواع تراکتورهای چهار چرخ به قرار زیر است:

تراکتورهای چهار چرخ معمولی, تراکتورهای چهار چرخ محرک, تراکتورهای چهار چرخ متحرک محرک با چرخ های کوچک جلو ,تراکتورهای چهار چرخ محرک با چرخ های بزرگ و و هم اندازه.

- طی سال های متمادی از تراکتورهای زنجیری به منظور کاهش فشار برروی خاک و بالا رفتن کشش در زمینهای نرم , که دارای مقاومت کمی هستند, استفاده شده اند . این تراکتورها همچنین در زمین های مرطوب و باتلاقی, یا در مناطقی که پایداری چرخ های تراکتور با اشکال روبرو می شود , مانند مناطق تپه ای با شیب های تند و زمین های ناهموار مورد استفاده قرار می گیرد.

گرچه استفاده از تراکتورهای زنجیری در کشاورزی محدود است , اما از این تراکتورها می توان به خوبی در موارد زیر استفاده کرد:

1- اشتفاده در باغات میوه و بیشه زارها

2- پاک کردن و احیای زمین

3- انجام عملیات حفاظتی خاک

4- ایجاد استخرهای ذخیره سازی آب در مزرعه

5- عملیات خاکبرداری و تسطیح زمین های زراعی به خصوص مزارع آبی

6- ایجاد نهرهای انتقال آب

7- به کار بردن زیر شکن ها و وسایل خاک ورزی عمیق

8- تعمیر جاده

ب) طبقه بندی بر اساس موارد استفاده

- یک تراکتور عمومی یا خدماتی, کم و بیش مشابه یک تراکتور چهار چرخ متداول و معمولی است. در این تراکتورها ممکن است فاصله ی بین چرخ های جلو یا چرخ های عقب ثابت یا قابل تنظیم باشد.

- تراکتورهای همه کاره یا تراکتور ردیف کار , تراکتوری است که عملا برای انجام تمام کارهای مزرعه به انضمام عملیات کاشت و وجین و سله شکنی در مزارعی که اندازه ی آنها متوسط است طراحی شده است.

- اکسل جلویی تراکتورهای پا بلند عریض و قابل تنظیم بوده و ارتفاع آن از سطح زمین زیاد است تا بتواند عملیات وجین و سله شکنی محصولات ردیفی پا بلند , مانند نیشکر را انجام دهد.

- در شرایطی که فاصله یبین درختان زیاد بوده و شاخه های درختان نیز بلند می باشند تقربا می توان از هر تراکتوری در باغ های میوه و بیشه زارها استفاده کرد. اما در صورتی که باغ های میوه , بیشه زارها و تاکستان ها از اهمیت بیشتری برخوردارند , بهتر است از تراکتورهای مخصوص که برای کار در این شرایط طراحی شده اند استفاده نمود. تراکتورهای باغی ممکن است از نوع چرخ دار یا زنجیری باشند.

- تراکتورها یصنعتی ماشین هایی هستند در اندازه و انواع مختلف که برای کارهای مخصوص صنعتی و حمل وسائل سنگین در کارخانجات , فرودگاه ها و غیره ساخته شده اند. این تراکتورها را می توان به دستگاه های بالا بر, حفاری, بارکن مکانیکی و ضمائم مشابه که روی آنها سوار می شوند مجهز نمود. در بسیاری از مواقع می توان از بعضی تراکتورهای صنعتی در کارهای کساورزی نیز استفاده نمود.

- تراکتورها ییونیورسال که به واحد توان یا تراکتور مخصوص نیز معروف است به طریقی طراحی شده است که بتواند هم تولید توان نموده و هم انواع مختلفی از ماشین های برداشت سوار, از قبیل ماشین ذرت چین , ماشین برداشت علوفه ی سیلو کردنی , کمباین و ماشین دانه کن ذرت و بعضی وسائل مخصوص را قبول و حمل کند. این نوع تراکتور نه تنها دارای خصوصیت ماشین های خودرو است بلکه دارای مزایای اقتصادی یک واحد تولید توان چند منظوره نیز هست.

- تراکتورهای باغچه ای یا باغی کوچک ع که به آنها تراکتورهای شاسی کوتاه نیز گفته می شود , تراکتورهای چهار چرخ کوچکی هستند که توان آنها بین حدود 8 تا 25 است بخار است. این تراکتورها برای انجام بسیاری از کارهای باغات کوچک و باغچه ها از قبیل خاک برداری , حفر گودال , برش چوب و غیره قابل استفاده هستند.

- تراکتورهای دو چرخ یا تیلر های موتوری که به تراکتورهای دستی نیز معروف است, دارای دو چرخ محرک است که به وسیله ی دست حمایت و هدایت می شود.

ج) طبقه بندی بر اساس نوع شاسی یا قاب

- تراکتورهای با شاسی دارای یک قسمت حمایت کننده به نام شاسی یا قاب هستند.

- در تراکتورهای نیم شاسی دو تیرک یا محور طولی به دو طرف بدنه ی موتور ع محفظه ی کلاچ و یا محفظه ی جعبه دنده به وسیله ی پیچ و مهره متصل می شود.

- تراکتورهای بدون شاسی فاقد هر گونه حمایت کننده اضافه هستند . د راین نوع بدنه ی تراکتور به صورت یکپارچه است.

الف) طبقه بندی بر اساس خاصیت کششی و خودرو بودن:

تراکتورهای چرخ دار متمایز ترین و پیشرفته ترین نوع ماشین به خصوص جهت مقاصد کشاورزی هستند . این تراکتورها سه چرخ یا چهار چرخ ساخته می شوند.انواع تراکتورهای چهار چرخ به قرار زیر است:

1- استفاده در باغات میوه و بیشه زارها

2- پاک کردن و احیای زمین

3- انجام عملیات حفاظتی خاک

4- ایجاد استخرهای ذخیره سازی آب در مزرعه

5- عملیات خاکبرداری و تسطیح زمین های زراعی به خصوص مزارع آبی

6- ایجاد نهرهای انتقال آب

7- به کار بردن زیر شکن ها و وسایل خاک ورزی عمیق

8- تعمیر جاده

ب) طبقه بندی بر اساس موارد استفاده- یک تراکتور عمومی یا خدماتی, کم و بیش مشابه یک تراکتور چهار چرخ متداول و معمولی است. در این تراکتورها ممکن است فاصله ی بین چرخ های جلو یا چرخ های عقب ثابت یا قابل تنظیم باشد.

ج) طبقه بندی بر اساس نوع شاسی یا قاب

- تراکتورهای با شاسی دارای یک قسمت حمایت کننده به نام شاسی یا قاب هستند.

- تراکتورهای بدون شاسی فاقد هر گونه حمایت کننده اضافه هستند . د راین نوع بدنه ی تراکتور به صورت یکپارچه است

بیماری های طیور

مصطفی محمدیان — Thu, 15 Dec 2011 15:32:39 GMT

مروری کلی بربیماری مارک

معرفی :

بیماری مارک ، عفونتی میباشد که توسط Herpes Virus در جوجه ها و بندرت در بوقلمونها مشاهده میشود . بروز این بیماری در تمامی نقاط دنیا گزارش شده است . در 1980 تا 1990 ، سویه هایی از این ویروس با بیماری زایی بالا ، مشکلات بسیار زیادی را در اروپا و آمریکا بوجود آورد .

این بیماری ، بصورتهای مختلفی بروز میکند :

الف ) عصبی : نفوذ حاد به CNS و اعصاب میباشد که سبب سندرم کند شدن جوجه های گوشتی میشود . این نوع ، همچنین سبب بروز فلجی های زودگذر در بالها و پاها شده و ضایعات چشم نیز دیده شده است .

ب ) احشایی : این نوع از بیماری ، سبب بروز تومورهایی در قلب ، ماهیچه ها ، ریه ها و همچنین تخمدان ها میشود .

ج ) پوستی یا جلدی : در این نوع از بیماری ، تومورهایی در فولیکولهای پر دیده میشود .

بروز این بیماری در گله ها و شیوع آن ، بین 10 تا 50 درصد بوده و مرگ و میر تا 100 درصد نیز گزارش شده است . مرگ و میر در گله های درگیر با بیماری برای هفته های کوتاه ، بصورت بالا یا متوسط ادامه پیدا میکند . تلفات ناشی از این بیماری ممکن است تا هفته چهلم نیز ادامه پیدا کند . پرندگان درگیر با این بیماری ، به سایر بیماریهای باکتریایی یا انگلی دیگر حساس تر خواهند بود .

بطور معمول ، چرخش بیماری بصورت تنفسی بوده و از طریق فولیکول پر آلوده ، مدفوع ، و ... پخش خواهد شد . انتقال عمودی این بیماری ، اهمیت زیادی ندارد .

ویروس عامل این بیماری در هوای با دمای بالا و مرطوب ( در صورتیکه همراه با سلول باشد ) ، مدت زیادی زنده خواهد ماند ( 65 هفته ) . این ویروس همچنین به انواعی از مواد ضدعفونی کننده چون ترکیباشت چهارتایی آمونیوم و فنولها مقاوم خواهد بود . این ویروس در صورت سرد و گرم شدن هوا ، بسرعت غیر فعال میشود .

نشانه ها :

ü پارالیز پاها ، بالها و گردن .

ü کاهش وزن .

ü غیرعادی شدن مردمک چشم و یا خاکستری شدن عنبیه .

ü التهاب و همچنین زبر شدن پوست اطراف فولیکولهای پر .

ضایعات پس از مرگ :

ü بافتهای نئوپلاستیک سفید تا خاکستری در کبد ، طحال ، کلیه ها ، ریه ها ، گنادها ، قلب و ماهیچه های اسکلتی .

ü ضخیم شدن تنه های عصبی .

ü تراوشات میکروسکوپیک لنفوئید .

تشخیص :

با توجه به تاریخچه بیماری ، نشانه های کلینیکی ، انتشار ضایعات ، سن پرندگان بیمار و هیستوپاتولوژی میتوان به بروز این بیماری پی برد .

این بیماری را بایستی از بیماریهایی چون :

ü Lymphoid Leu***is .

ü بوتولیسم .

ü کمبود تیامین .

ü کمبود کلسیم .

ü کمبود فسفر .

ü کمبود ویتامین D ، بخصوص در آغاز دوره تخمگذاری .

تفریق نمود .

درمان :

متاسفانه ، درمانی برای آن تجویز نمیشود .

پیشگیری :

رعایت امنیت زیستی و مسائل بهداشتی ، استفاده از سیستم همه داخل – همه خارج ( All In – All Out ) ، واکسیناسیون عمومی با 1500 PFU Of HVT در یکروزگی بهمراه سایر سویه ها ( SB1 SeroType2 ) و همچنین Rispen’s .

بهره گیری از ترکیبی شامل بر واکسنهای مختلف در جهت وسیع نمودن حفاظت بدست آمده ، عمومی میباشد . ژنتیک نیز از طریق افزایش تکرار ژن B21 که سبب افزایش مقاومت به بیماری مارک میشود ، میتواند کمک کننده باشد

مروری کلی بر عفونت کیسه زرده یا Omphilitis

معرفی :

وضعیتی میباشد که در بوقلمونها ، مرغها و اردکها در تمامی دنیا مشاهده شده است . این وضعیت به دلیل عفونت کیسه زرده و Navel در پرندگان تازه هچ شده در نتیجه عفونت قبل از بهبود Navel روی می دهد . این وضعیت طی دوره کمون 1 تا 3 روزه روی میدهد .

در این وضعیت ، درگیری با باکتریهای مختلفی مشاهده میشود بخصوص درگیری با باکتریهایی چون :

ü E.Coli .

ü StaphiloCocci .

ü Proteus .

ü Pseudomonas .

مشاهده شده است . میزان درگیری با این بیماری در حدود 1 تا 10 درصد بوده و احتمال مرگ پرندگان مبتلا به این عارضه بسیار بالاست . بنظر میرسد عواملی چون :

ü عدم رعایت مسائلی چون امنیت زیستی در مزارع پرورش مرغ مادر .

ü استفاده از تخم مرغهای روی بستر .

ü عدم رعایت مسائل امنیت زیستی در هچری و دوره انکوباسیون .

ü آلودگی جعبه های انتقال جوجه ها .

ü و عواملی دیگر ...

در بروز و شیوع این عاضه دخیل باشند .

نشانه ها :

ü افسردگی .

ü بسته ماندن چشم ها .

ü کاهش اشتها .

ü اسهال .

ü تورم در حفره شکمی .

ضایعات پس از مرگ :

ü کیسه زرده بزرگ و متراکم .

ü ممکن است که محتویات کیسه زرده ، با توجه به نوع باکتری رشد نموده ، رنگی باشد .

تشخیص :

تشخیص این عارضه بر اساس سن پرنده و ضایعات قابل مشاهده صورت می پذیرد . اطمینان از تشخیص صحیح این ضایعه نیز بر اساس جداسازی و شناسایی باکتری رشد یافته در کیسه زرده صورت خواهد پذیرفت . این عارضه را بایستی از ضایعات روی داده در طول دوره انکوباسیون در جوجه های ضعیف تفریق نمود .

درمان :

استفاده از آنتی بیوتیک با توجه به حساسیتهای موجود ، در طول دوره حاد این وضعیت ممکن است مفید باشد . اگرچه گزارشهای محدود و کمی از بهبود جوجه ها گزارش شده است و اکثریت جوجه ها تلف خواهند شد .

پیشگیری :

پیشگیری از بروز چنین ضایعه ایی با مدیریت صحیح و مناسب برنامه های امنیت زیستی از سالنهای پرورش تا جعبه های انتقال جوجه ها میسر خواهد بود . برخی از روشهای جلوگیری از بروز این ضایعه میتوانند شامل :

ü رعایت امنیت زیستی در سالنهای پرورش .

ü بهداشت تخم مرغها .

ü اجتناب از استفاده تخم مرغهای آلوده .

ü جداسازی انکوباسیون تخم مرغهای موجود بر روی بستر .

ü و ...

باشند . بایستی بصورت دوره ایی بر ملاحظات بهداشتی و برنامه های امنیت زیستی در هچری نظارت داشت . همچنین استفاده از مولتی ویتامینها در روزهای آغاز زندگی نقش مهمی را در تقویت جوجه ها برای مبارزه با عفونتهای خفیف بر عهده خواهند داشت .

مروری کلی بر بیماری برونشیت عفونی .

این شیوع احتمالا معمولترین نوع بیماری تنفسی در میان جوجه ها میباشد . این بیماری برای نخستین بار در ایالات متحده شناسایی شد ( منطقه N.Dakota در سال 1931 میلادی ) .تاثیرات این بیماری مختلف بوده و با توجه به مسائل زیادی چون :

ü سن پرنده .

ü نوع ویروس .

ü واکسیناسیون .

ü ایمنی مادری در جوجه های جوان .

ü بیماریهای ثانویه ( مایکوپلاسما ، E.Coli ، بیماری نیوکاسل ) .

متفاوت میباشد .

میزان شیوع این بیماری متفاوت بوده و از 50 تا 100 درصد متغیر میباشد . همچنین مقدار مرگ و میر ناشی از این بیماری از صفر تا 25 درصد بر اساس بیماریهای ثانویه گزارش شده است .

عامل بروز این بیماری ویروسی از CoronaVirus میباشد که از لحاظ خصوصیات آنتی ژنیکی بسیار متفاوت و تغییر پذیر میباشد و سروتایپهای جدیدی از آن پدید می آیند . در حال حاضر هشت گروه سروتایپی با عمل sero-neutralization شناسایی شده است . این تفاوتها احتمالا بدلیل تفاوتهای ساختاری در پروتئینهای نوع میخی ( Spike Proteins ) میباشد .

عفونت از طریق بخش بالایی دستگاه تنفسی یا چشمها و با دوره کمون 18 تا 36 ساعت بروز میکند . عفونت با این بیماری بسیار مسری بوده و بسرعت از طریق

ü تماس میان پرندگان

ü مدفوع .

ü ذرات موجود در هوا .

ü ترشحات چشمی .

منتشر میشود .

برخی از پرندگان میتوانند تا یک سال هم ناقل این بیماری باشند . ویروس عامل این بیماری بمدت 4 هفته در شرایط مطلوب زنده خواهد ماند . ویروس عامل این بیماری به

ü حلالها .

ü دمای بالا ( 56 درجه سانتیگراد بمدت 15 دقیقه ) .

ü ضدعفونی کننده ها ( Formal یک درصد برای مدت 3 دقیقه ) .

ü حالت قلیایی .

حساس میباشد . همچنین عواملی چون تهویه نامطلوب و غلظت بالا را میتوان از عوامل زمینه ساز ابتلا به این بیماری برشمرد .

نشانه ها :

ü افسردگی در جوجه ها .

ü به اصطلاح کپه شدن جوجه ها ( جمع شدن جوجه ها بر روی هم ) .

ü خیس شدن بستر .

ü اسهال .

ü سرفه و به اصطلاح عطسه کردن جوجه ها ( جوجه ها هیچگاه عطسه نمیکنند و این یک اصطلاح است ) .

ü بروز حالت Diuresis .

ضایعات قابل شناسایی پس از مرگ :

ü ادم در ناحیه نای .

ü التهاب کیسه های هوایی .

ü وجود پلاکهای کازئوز در برونش .

ü التهاب نای .

ü التهاب مختصر تا پیشرفته در نواحی مختلف دستگاه تنفس .

ü تورم کلیه ها نیز ممکن است دیده شود .

تشخیص :

تشخیص آزمایشی این بیماری بر اساس نشانه های کلینیکی ، ضایعات و سرولوژی امکانپذیر میباشد . تشخیص قطعی این بیماری بر اساس روشهایی چون :

ü جداسازی عامل بیماری در جنین جوجه .

ü آزمایشاتی چون HA .

ü flourescent antibody positive .

ü و ...

مقدور خواهد بود .

سرولوژی :

ü HI .

ü Elisa .

ü SN .

ü DID .

تشخیصهای اشتباه :

ü بیماری نیوکاسل فرمهای لنتوژنیک و مزوژنیک .

ü مایکوپلاسموزیس .

ü پاسخ به واکسن .

ü لارنگوتراکئیت .

ü آنفلوآنزای پرندگان .

درمان :

Sodium salicylate به میزان یک گرم در لیتر ( فاز حاد ) پیشنهاد شده است . همچنین استفاده از آنتی بیوتیک برای کنترل colibacillosis پیشنهاد میگردد .

پیشگیری :

ایمنی مادری بمدت 2 تا 3 هفته جوجه ها را حفاظت میکند . ایمنی همورال نیز 10 تا 14 روز پس از واکسیناسیون بروز میکند . ایمنی محلی نیز نخستین سد دفاعی در برابر این بیماری میباشد . ایمنی Cell-mediated نیز ممکن است از درجه اهمیت زیادی برخوردار باشد .

کاربرد آنتی بیوتیکها در طیور

آنتی بیوتیکها موادی هستند که از کشت بعضی قارچها ویا کپکها و برخی میکروبها بدست می آیند،ونخستین موادی که بعنوان افزودنی مورد توجه قرار گرفتند آنتی بیوتیکها و عوامل ضد باکتری بودند که بیش از 50 سال و از سال1949 آنتی بیوتیکها را به طور گسترده در جیره غذایی ماکیان مورد استفاده قرار می دهند و هنوز هم در مورد چگونگی اثر آنتی بیوتیکها و طرز اثر آنها در رشد جوجه ها و ایتفاذه از بیشتر مواد غذایی توسط طیور بین دانشمندان تغدیه بحث و اختلاف نظر وجود دارد ولی به طور کلی به نظر می رسد استفاده آنها بر اثر عمل انتخابی در روی باکتریهای روده باشد بذین ترتیب از رشد میکروبهای بیمایزا جلوگیری می کند و آنها را از بین می برد و سبب تحریک و رشد بعضی میکروبهای مفید روده می گردد و بنابراین نوع عمل آنتی بیوتیک ها ممکن است بسیار گسترده باشد و در ادامه به اثر آنتی بیوتیکها در طیور پرداختم. بعضی از آنتی بیوتیکها با غلظت پایین به عنوان محرک رشد همراه با غذا به کار می روند که عمدتا در مجرا و یا در سطخ روده تظاهر می یابند و منجر به افزایش رشد و بهبود ضریب تبدیل غذایی شده و باعث می گردد که در استفاده برخی اجزاء غذایی مانند ویتامینها و برخی مواد معدنی صرفه جویی صورت گیرد ، همچنین در مواقع هر گونه استرس نظیر واکسیناسیون ، تغییر جیره و غیره در پرنده از این نوع آنتی بیوتیکها استفاده می گردد که شامل آنتی بیوتیکهای زیر هستند:

آنتی بیوتیک مقدار مصرف در غذا

آواپارسین 15 گرم در هر تن
باسی تراسین 10 گرم در هر تن
ویرجنتامایسین 10 گرم در هر تن
اولاکینووکس 10 گرم در هر تن
لینکومایسین 4 گرم در هر تن
فلاوامایسین 2 گرم در هر تن

موقع مصرف این نوع آنتی بیوتیکها باید به دو نکته توجه داشت:
1- مقدار مصرف
2-زمان مصرف
طبق تحقیقی که توسط والدروپ و همکارانش در دانشگاه آرکانزاست آمریکا در سال 2004 صورت گرفت به شرح زیر بود:

جوجه های یکروزه نر و ماده را از نژاد کاپ سویه 500 را به تعداد 30 قطعه از هر کدام با چهار جیزه عاری از آنتی بیوتیک حاوی 2 گرم لینکومایسین ، 10 گرم ویرجنتامایسین در هر تن بود بیشتر از بقیه بود به طوری که منجر به 49 گرم افرایش وزن به میزان و کاهش 65 گرم غدا گردید سپس جیره ای که حاوی 4 گرم در تن لینکو مایسین بود باعث افزایش وزن به میزان 47 گرم و کاهش در جیره غذا به میزان 62 گرم شد و در نهایت اضافه وزن 2 گرم در تن لینکومایسین منجر به بهبود کم اما نه چندان چشمگیر در وزن بدن و جیره غذایی داشت. از این تحقیق بدست آمده در 24 ژانویه 2004 توسط والدروپ و همکارانش میتوان فهمید که اگر قرار است آنتی بیوتیکها به منظور افزایش وزن و کاهش جیره غذایی استفاده گردند باید در جیره پایانی مصرف گردند ، همچنین باید به مقدار معین در هر تن به جیره افزود تا موثر واقع گردند. در طیور اکثرا" از آنتی بیوتیکها جهت کنترل و درمان بیماریها ایتفاده می شوند زیرا خواص باکتری کش یا بازذارنده رشد باکتریها را دارند ، بعضی از آنتی بیوتیکها علیه باکتریهای گرم مثبت و گروه دیگری علیه باکتریهای گرم منفی موثرند در صورتی که گروهی نیز وسیع الطیف هستند و علیه گروه زیادی از باکتریها در درمان و پیشگیری از بیماریهای ویروسی تاثیر چندانی ندارند. برای تاثیر کامل دارو و ذرمان بیماریها باید به مدت 3 تا 5 روز با غلظت زیاد در بدن موجود باشد این آنتی بیوتیکها عبارتنداز:
1. آمینوگلیکوزیدها (آمیکاسین ، جنتامایسین ، کانامایسین ، نئومایسین ، استرپتومایسین ، توبرامایسین ، دی هیدرومایسین ) : بر روی باکتریهای گرم مثبت اثر دارد و باکتریسید ( کشندهء باکتری ) می باشند و بهتر است در هنگام تزریق آمینو گلیکوزیدها با یکدیگر یا با داروهای دیگر مخلوط نشود.
2. تتراسیکلین ها ( اکسی تتراسیکلین ها و کلرتتراسیکلین ها ) : از جمله آنتی بیوتیکهای وسیع الطیف هستند که بر روی تعداد زیادی از باکتریهای گرم مثبت و گرم منفی موثر هستند و معمولا" روی گرم مثبتها بیشتر موثرترند و معمولا" تتراسیکلین ها باکتریواستاتیک ( مهارکننده رشد باکتریها) هستند اما با غلظت های بالا می توانند اثرات باکتریسیدی نیز داشته باشند.
تتراسایکلین ها در بدن با با یونهای کلسیم ، منیزیم ، آلومینیوم ، آهن و مس ترکیب و متصل شده و سبب شلاته شذن آنها در بدن بویژه در دستگاه گوارش می شوند به این ترتیب از جذب این املاح ممانعت به عمل می اورند جهت جلوگیری از این عمل تتراسایکلین ها سولفات سدیم را به میزان 6/13 کیلو در تن به جیره اضافه می کنند تا سولفات سدیم بتوانند با کلسیم موجود در روده ترکیب شود و سولفات کلسیم تولید می کند که با تتراسایکلین ها ترکیب نمی گردند.
به طور کلی از تتراسیکلین ها در طیور برای درمان بیماریهای عفونی و مزمن CRD ، وبا ، سینوویت ، پاستولوز ، هپاتیت ، کلی باسیلوز ، اسهال جوجه ها و پاراتیفوئید موثر هستند.
3. آمینوپنی سیلین ها (آمپی سیلین ها ، آموکسی سیلین ها ) : این آنتی بیوتیکها باکتری کش بوده و بیشترین تاثیر بر روی باکتریهای گرم مثبت دارند.
4. ماکرولیدها و وابستگان ( تایلوزین ، اسپیرامایسین ،جوزامایسین ،اریترومایسین ، لینکومایسین ، تیامولین ، تیل مایکوزین ): در دوره های معمول اثر باکتریواستاتیک (بازدارنده رشد ) دارند ولی در مقادیر بالاتر ممکن ایت به مرگ باکتریها منجر شود و بر روی باکتریهای گرم مثبت ، بی هوازیها ، مایکوپلاسماها ، پاستورلاها و کلاهیدیا موثر ایت.
کینولون ها ( اسید اکسالینک ، فلومکوئین ، انروفلوکاسین ، دیفلوکاسین ) :این گروه آنتی بیوتیکها باکتری کش هستند و بیشتر بر روی باکتریهای گرم منفی اثر دارند بنابراین مورد استفادهء آنها بیشتر در عفونتهای ادراری و روده است.
سولفانامیدها – تری متوپریم ( سولفادیازین ، سولفادیمیدین ، یولفامتوکسین ، سولفامتوکسیپیروازین ، سولفاکینوکسالین ، تری متوپریم-سولفانامید ) : این دارو بر میکروبهای گرم منفی و گرم مثبت و تعداد زیادی از تک یاخته ها موثرند و معمولا" از آنها در درمان عفونتهای دستگاه عصبی مرکزی ، دستگاه تنفس ، دستگاه گوارش و به طور مشخص دیتگاه ادراری استفاده می شود ، اگر سولفانامیدها و تری متوپریم به طور جداگانه استفاده شوند باکتریواستاتیک هستند در حالی که این دو دارو به طور مخلوط خاصیت باکتری کشی یافته و طیف اثر ضد میکروبی آن تا چند برابر افزایش می یابد.

کلیسیتین ( پلی میکس E ) : دارای طیف اثر ضد میکروبی محدودی هستند به طوری که بیشترین فعالیت آنها بر ضد باسیل های گرم منفی می باشد ، به طور کلی از کلیسیتین در درمان آنتریت ، سالمونلا ، پسودوموناس و کلی باکتریوز استفاده می گردد.

فلورفنیکل : آنتی بیوتیکهای وسیع الطیفی است که از طیف اثر مشابه کلرامفنیکل و بسیاری از گرم مثبتها و گرم منفی ها برخوردار است و بر روی باکتریهای گرم مثبت و گرم منفی تاثیر داشته و متوقف کنندهء رشد آنهاست ، به طور کلی برای درمان CRD و بیماریهای کیسه هوایی به کار می رود.

سفالوسپورینها ( سنتی فورسدیم ) :بر روی باکتریهای گرم مثبت و گرم منفی و سویه های تولید کننده بتاکتاماز موثر هستند و خاصیت باکتری کش هستند که برای کنترل کلی باسیلوز در جوجه های یک روزه به کار می روند
نتیجه گیری:
ازآنتی بیوتیکها در طیور جهت مصارف زیر به کار می روند: الف- تسریع کننده رشد

ب- درمان بیماریها

ج- کاهش تلفات

د- افزایش تولید گوشت

و- افزایش قابلیت دسترسی یا جذب بعضی مواد

ز- از بین بردن سم تولید شده توسط میکروبهای مضر روده

آنفلانزای فوق حاد طیور

این بیماری یکی از مهمترین خطرناکترین و مسری ترین بیماریهای ویروسی می باشد .ویروس آنفلانزا در طیور ایجاد بیماری مینماید و تحت تیپ های مختلفی دارد که نوع H5 و H7 فرم بسیار شدید بیماری را ایجاد می نماید

مخازن بیماری آنفلانزای فوق حاد طیور

پرندگان ابزی و وحشی بدون ابتلا به بیماری می توانند ویروس را تا مسافت طولانی انتشار دهند خوک نیز بعنوان یک مخزن می تواند ماده ژنتیکی ویروسهای انسانی و مرغی را مخلوط نموده و در نهایت تحت تیپ های جدیدی ایجاد نماید و از نظر بیماری زایی برای انسان و طیور خطرناک باشد

میزبان ها ی آنفلانزای فوق حاد طیور

پرندگان زینتی ، مرغ ، خروس ، بوقلمون ، شتر مرغ و مرغ شاخدار به بیماری حساس می باشند .

علائم بیماری

1- انتشار سریع بیماری در گله

2- کاهش شدید و روبه رشد تلفات

3- کاهش شدید مصرف دان

4- افت شدید تولید در مرغ تخمگذار

5- علائم تنفسی حاد

6- سیانوزه شدن تاج و ریش و خونریزی در ساق پا

پیشگیری و کنترل بیماری آنفلانزای فوق حاد طیور

با توجه به اینکه واکسیناسیون به تنهایی نمی توانند ایمنی صددرصد ایجاد نماید بنابراین رعایت نکات بهداشتی و قرنطینه ای نیز اهمیت بسزایی دارد .

1- قبل از جوجه ریزی نسبت به پاکسازی و ضدعفونی کامل فارم با دقت کامل اقدام نمایید .

2- بامشورت با شبکه دامپزشکی منطقه نسبت به جوجه ریزی اقدام نمایید .

3- حتی المقدور قبل از ورود جوجه دان مورد نیاز را تامین نموده و از تهیه دان از منابع آلوده من جمله سایر مرغداریها اکیدا خودداری نمایید

4- جوجه مورد نیاز را از منابع مطمئن تهیه واز بدو ورود جوجه های وارده را ازگله حذف نمایید جوجه ها در روزهای اول و هفته اول نیاز به مراقبت بیشتری دارند .

5- شرایط محیطی مناسب را جهت پرورش جوجه ها فراهم آورید تهویه ، حرارت و رطوبت نامناسب زمینه ساز رشد اجرام بیماریزا است .

6- کلیه سطوح سالن پرورش ونیز انبار دان اعم ازکف ، سقف ، دیوارهای داخلی وخارجی بایستی صیقلی و قابل شستشو و ضد عفونی باشند .

7- از ورود پرندگان و جوندگان به داخل سالن ها وانبار با ایجاد تمهیداتی از قبیل نصب توری جلوگیری نمایید

8- از ورود افراد متفرقه به فارم جلوگیری نمایید .

9- واحدهای پرورش مرغ مادر نسبت به اصلاح سیستم دوش و یکطرفه نمودن مسیرهای ورودی به فارم اقدام نمایند .

10-در واحدهای تخمگذاری و گوشتی در صورت امکان نسبت به برقراری سیستم قرنطینه و دوش برای پرسنل اقدام نمایید در صورت عدم امکان استفاده از دوش ، تعویض کامل لباس و کفش واستفاده از کلاه وماسک الزامی گردد . این مورد در خصوص دامپزشکان و گروههای واکسیناسیون با دقت وشدت بیشتری اعمال گردد .

11-در صورت عدم برقراری سیستم دوش از کلیه کارگران شاغل در واحد خواسته شود در پایان روز ویا قبل از شروع کار در منزل دوش بگیرند .

12-از کلیه پرسنل شاغل تعهدی مبنی بر عدم نگهداری مرغ بومی زینتی و یا هر نوع پرنده دیگر در منزل اخذ شود و نیز در صورت امکان از محل سکونت انان بازدید به عمل اید .

13-برای هر سالن کارگر جداگانه درنظر گرفته شود و از تردد افراد بین سالنها بویژه در زمان وقوع تلفات جدا جلوگیری شود

14-درورودی فارم و نیز هر سالن حوضچه ضد عفونی چکمه ها و نیز ظرف مخصوص جهت ضدعفونی دست ها تعبیه گردد .

15-ورود کلیه کامیونها پس از عبور از حوضچه ضد عفونی شود و بین دیوارهای بیرونی کامیون نیز ضد عفونی شود .

16-حتی المقدور ازنگهداری گله در چند سن خودداری فرمایید و فاصله مناسب بین دو جوجه ریزی در نظر گرفته شود .

17-دراولین فرصت نسبت به ازمایش میکروبی اب مصرفی اقدام و سپس هر 6 ماه یکبار تکرار نموده و از سلامت آب مطمئن شوید ورود باکتری ها از طریق اب یا هرعامل دیگر زمینه تکثیر ویروسها را فراهم می نماید در صورت الوده بودن آب با مشورت کارشناسان مربوطه رفع نقص نمایید .

18-کلیه ورود و خروج ها لیست شود تا امکان ردیابی عامل انتقال دهنده میسر گردد .

19-کلیه اقدامات من جمله واکسیناسیون نوع واکسن شماره بچ واکسن و نام افراد واکسیناتور دردفتر ویژه ای یادداشت شود .

20-در طول دوره پرورش از ورود پرندگان جدید به گله خودداری نموده و در صورت نیاز و در شرایط اضطراری پرندگان تازه وارده قرنطینه شوند و پس از طی دوره قرنطینه به سالنها وارد شوند .

21-نسبت به پایش گله از نظر تیترهای ایجاد شده و نیز احتمالا ورود اجرام بیماریزای جدید اقدام نمایید این کار با تاکید بیشتر درگله های تخمگذار باید صورت پذیرد .

22-از وارد آوردن استرسهای بی مورد به گله از قبیل ورود افراد به شکل ناگهانی ایجاد سرو صدای ناهنجار ، کاهش یا افزایش غیرطبیعی دمای سالن ، کاهش رطوبت شدید ، قطع ناگهانی دان یا آب قطع ناگهانی تهویه خودداری فرمایید .

23-از سیستم داکت منتهی به حوضچه ضدعفونی درپشت هواکش ها استفاده نمایید دراین خصوص با اداره طیور استان تماس حاصل فرمائید .

24-هر نوع کاهش مصرف دان ، کاهش تولید یا افزایش تلفات در اسرع وقت به اطلاع نزدیک ترین شبکه دامپزشکی رسانده شود .

بیماری آنفلانزای فوق حاد طیور عمده ترین خطر صنعت طیور تاکنون باتیپ های H5 و H7 به عنوان عامل آنفلانزای فوق حاد طیور شناخته شده اند

اقدامات ضروری جهت پیشگیری از بیماری آنفلانزای طیور :

1- تهیه جوجه یکروزه ازکارخانجات جوجه کشی دارای پروانه بهداشتی بهره برداری معتبر از سازمان دامپزشکی

2- اخذ گواهی بهداشتی معتبر وتکمیل شده از واحد جوجه کشی

3- جوجه ریزی همزمان و یک سن و کاهش تراکم پرورش در واحد مترمربع در مزرعه

4- رعایت دقیق اصول بهداشتی قرنطینه ای در داخل و خارج مرغداری و تشدید آنها در مرغداری های واقع در مناطق پرخطر

5- جلوگیری از ورود پرندگان وحشی به مرغداری از طریق نصب توری و ترمیم خرابیهای ان قبل از جوجه ریزی

6- تهیه دان ازمنابع مطمئن و اجتناب از مصرف دان باقی مانده دوره قبل وعدم تهیه ان از مرغداریهای دیگر

7- کنترل بهداشتی اب

8- اعلام سریع علائم مشکوک بیماری به شبکه دامپزشکی منطقه از قبیل :

الف – شروع ناگهانی بمیاری

ب – تلفات فراینده

ج – علائم تنفسی حاد

د- افت ناگهانی تولید

و – سیاه شدن و خونریزی تاج ریش وساق پا

9- کنترل بهداشتی تردد پرسنل و کارگران شاغل در مرغداری و کاهش ترددهای غیر ضروری

10 – ممانعت از نگهداری انواع طیور ، سگ و گربه در مرغداری و خانه ها ی کارگری

11- ممانعت ازورود حیوانات ولگرد به عنوان ناقلین مکانیکی به داخل مرغداری

12- امحا بهداشتی لاشه ها در داخل مرغداری

13- اخذ مجوز کشتار در پایان دوره پرورش از شبکه دامپزشکی

14- پاکسازی و ضدعفونی کامل سالن وکلیه لوازم و تجهیزات پس ازتخلیه

15- ممنوعیت فروش مرغ پایان دوره به صورت زنده در بازارهای محلی

16- ذخیره بهداشتی کود در مرغداری یا انبارهای مطمئن وحمل بهداشتی آن پس از عمل نوری

17- عدم استفاده از شانه تخم مرغ وکارتن های مصرف شده و ممانعت ا زورود کلیه لوازم مستعمل به مرغداری

18- اخذ مجوز جوجه ریزی ازشبکه دامپزشکی با در نظر گرفتن وضعیت بیماریهای منطقه

19 – ممانعت ازورود وسایل نقلیه به داخل مرغداری و در صورت اضطرار ضدعفونی نمودن کلیه وسایل نقلیه قبل ازورود به مرغداری

20 -اجتناب از مصرف پودر گوشت و استخوان به خصوص بامنشا طیور

21- اطلاع رسانی به مرغداران وکلیه صنایع جانبی مربوط به صنعت طیور

نقرس احشایی طیور

نقرس احشایی طیور یک بیماری متابولیکی است که بیش از ۳۰ سال است که تشخیص داده شده است. بدلیل ضایعات بارز این عارضه، نام های متعددی برای توصیف نقرس احشایی مانند نفریت سمی حاد، نقرس کلیوی، سنگ های کلیوی، نقرس تغذیه ای ، نفروزیس و … استفاده شده است.نقرس احشایی از طریق ضایعات سفید رنگ گچ مانندی که سطح اندام های مختلف شکمی بعلاوه ی کیسه اطراف قلب را بصورت رسوبی می پوشاند ، متمایز می شود.
نقرس حالتی است که باعث اختلال و افت عملکرد کلیه بصورت تجمع اسید اوریک ( ازت دفعی ) در خون و مایعات بدن می شود. در نتیجه اسید اوریک بصورت کریستال های اورات کلسیم – سدیم در بخش های مختلف بدن؛ بویژه در کلیه ها و غشاء های سروزی کبد، قلب، کیسه های هوایی و مفاصل رسوب می یابد. کلیه های آسیب دیده از طریق بخش های تحلیل رفته لب های کلیوی ، سنگ های میزنای و کلیه و بافت های کلیه ای متورم و سفید شده با اورات مشخص می شود.
بافت هایی از کلیه که در جریان نقرس، طبیعی باقی می مانند، فعالیت آنها برای حفظ و جبران عملکرد مناسب و طبیعی کلیه زیاد شده که این امر منتج به بزرگ شدن بافت کلیوی می شود.اگرچه نقرس مدت هاست که به عنوان یک عامل تلفات بیش از حد در مرغان تخمگذار و پولت ها شناخته شده است، اما به نظر می رسد که آن به عنوان یک چالش تشخیصی مطرح شود. گله می تواند تولید کاملی داشته و چندین علایم خارجی تا زمان کوتاهی پیش از مرگ از خود نشان دهد.جوجه هایی که مبتلا به آسیب های کلیوی هستند می توانند تا زمانیکه عملکرد یک سوم بافت کلیوی آنها فعال باقی بماند می توانند به تولیدشان ادامه دهند. نقرس یک بیماری منفرد (تک عاملی ) نمی باشد ، اما بیشتر نتیجه ی آسیب کلیوی حاصل از عوامل بالقوه ای است که می توانند عفونی، تغذیه ای، سمی، یا ترکیبی از آنها باشند.
● آناتومی و وظیفه کلیه:
کلیه های دراز مانند جوجه، در حفره های استخوان لگن در محوطه ی شکمی بصورت یک جفت قرار گرفته است. رنگ طبیعی کلیه ها قرمز متمایل به قهوه ای می باشد و دارای سه لب متمایز یا تقسیم شده است. وظیفه ی اولیه ی کلیه ها حفظ و نگهداری ترکیب شیمیای مایعات بدن ( خون ) است. کلیه ها علاوه بر وظیفه بالا، اعمال دیگری نیز در بدن ایفا می کنند؛ از جمله: دفع مواد زائد متابولیکی و محصولات سمی، حفظ و نگهداری مایعات و الکترولیت های حیاتی بدن، تنظیم حجم خون ، تولید هورمون های تنظیم کننده ی فشار خون و تولید گلبول های قرمز خون.
کلیه، در واقع یک اندام حیاتی است. وقتی که عملکرد کلیه ها دچار اختلال می شود، دفع اسید اوریک که بایستی بطور طبیعی از طریق ادرار از کلیه ها صورت پذیرد دچار اختلال شده و در هر اندامی از بدن که خون در آن جریان می یابد انباشته می شود. پرنده ای که فاقد هر گونه فعالیت کلیوی است احتمالاً در مدت ۳۶ ساعت تلف خواهد شد.
● علل نقرس:
تشخیص علل نقرس اغلب مشکل است. در نقرس،آسیب اولیه کلیوی ممکن است پیش از شروع تلفات بطول بینجامد.عوامل ممکن که می توانند در وقوع نفرس نقش داشته باشند عبارتند از: عوامل تغذیه ای، عفونی، سمی و ….
● عوامل تغذیه ای: عوامل تغذیه ای یا متابولیکی شناخته شده که می توانند کلیه ها را تحت تاثیر قرار دهند عبارتند از:
۱- تغذیه نیمچه های نابالغ با جیره های حاوی کلسیم بیش از حد برای مدت زمان طولانی. این امر، ممکن است ناشی از موارد زیر باشد:
▪اشتباه در تهیه و آسیاب کردن فرمول خوراک مرحله رشد
▪دریافت تصادفی و اشتباهی جیره مرحله تخمگذاری بجای جیره مرحله رشد
▪استفاده زود هنگام از جیره های پیش تخمگذاری.
۲- استفاده از جیره های حاوی سنگ آهک با اندازه نامناسب( گرانوله درشت ) در زمان پرورش. این امر بدلیل عادت تغذیه انتخابی پرندگان از ذرات درشت، باعث مصرف بیش از حد کلسیم می شود. برای حصول اطمینان از مصرف یکنواخت دان و از بین بردن عمل انتخاب، در جیره های زمان پرورش بایستی صرفاً از سنگ آهک پودر مانند ریز به عنوان منبع کلسیم استفاده نمود.سنگ آهک گرانوله ممکن است در جیره ها ی مرحله ی پیش تولید استفاده شود.
۳- نشان داده شده است که فسفر جیره تا حدی کلیه ها را در برابر آسیب های ناشی از انباشت کلسیم محافظت می کند. فسفر به عنوان یک اسیدیفایر ادراری عمل کرده و در پیشگیری از تشکیل سنگ های کلیوی مؤثر است. نهایتاً ؛ فسفر قابل دسترس پایین در جیره های رشد، در وقوع نقرس بطور زیادی دخالت دارد.
۴- از بیکربنات سدیم ( جوش شیرین ) گاهی اوقات برای بهبود کیفیت پوسته تخم مرغ یا مقابله با اثرات ناشی از استرس گرمای استفاده می شود. بیکربنات سدیم می تواند در وقوع نقرس از طریق ساخت ادرار قلیایی مؤثر باشد که همراه با سطوح بالای کلسیم می تواند یک واسط مناسب برای تشکیل سنگ های کلیوی باشد.
۵- محرومیت از آب آشامیدنی، بدلیل خوب عمل نکردن مکانیکی سیستم آبخوری، ممکن است بر فعالیت کلیه ها تاثیر بگذارد، اما تحقیقات اثر مستقیم آنرا در وقوع نقرس بخوبی بیان ننموده است.
۶- کمبود ویتامین a ، برای یک دوره طولانی می تواند مسیر میزنای را مورد آسیب قرار دهد، اما این مورد با وجود استفاده از جیره های غذایی جدید و متوازن، کمتر اتفاق می افتد.
۷- استفاده از جیره های غذایی حاوی درصد پروتیین خام بیش از حد ( ۴۰-۳۰ % ).
● عوامل عفونی:
عوامل ویروسی شناخته شده ای که در وقوع نقرس دخالت دارند عبارتند ار: ویروس برونشیت عفونی و نفریت پرندگان. برونشیت عفونی یک بیماری ویروسی با قدرت سرایت بالا در جوجه ها است که بطور طبیعی دستگاه تنفسی را در گیر می کند، اما می تواند سیستم های تولید مثلی و ادراری را نیز تحت تاثیر قرار دهد. سویه های مشخصی از برونشیت که بصورت نفروپاتوژنیک ( سویه های بیماریزای نفرونی ) عمل می کنند تمایل خاصی برای درگیر کردن بافت کلیه ها دارند.
یکی از مکانیسم هایی که برونشیت ممکن است از طریق آن کلیه ها را تحت تاثیر قرار دهد مقاومت ویروسی حاد است که منتهی به التهاب نفرون ها ( نفریتیت ) و اختلال کلیوی طولانی مدت می شود. از آنجاییکه پرندگان جوان بیشترین استعداد را برای آسیب های کلیوی ناشی از برونشیت دارند، عفونت اولیه ممکن است پیش از آنکه عمل کلیه ها بطور جدی کاهش یابد و تلفات رخ دهد، بطول بینجامد. زمانی که پولت ها به بلوغ جنسی می رسند، به آنها جیره های حاوی سطح کلسیم بالا برای تامین نیاز های تولید تخم مرغ اختصاص داده می شود. اگر کلیه ها از قبل دچار آسیب شده باشند، ممکن است عملکرد طبیعی آنها در مورد دفع سطوح بالاتر کلسیم، زمان زیادی طول نکشد و این امر احتمالاً منتج به نقرس شود.
ویروس نفریت پرندگان، که یک انتروویروس بوده و کلیه ها را تحت تاثیر قرار می دهد، در ایجاد بیماری کلیوی و شیوع جدی تلفات ناشی از آن در اروپا و آسیا دخالت داشته است. آزمایش های سرولوژیکی نشان می دهد که آنتی بادی های تولیدشده در برابر ورود ویروس نفریت پرندگان می توانند در سرم جوجه ها و بوقلمون ها در سرتاسر جهان تشخیص داده شوند. اگرچه بیشتر اطلاعاتی که در حال حاضر در این زمینه وجود دارد ؛ اما فقط یک نقش تحت بالینی برای ویروس نفریت پرندگان پیشنهاد می شود. تحقیقات نشان داده است که ویروس نفریت تلقیح شده به بدن جوجه های سالم، باعث التهاب کلیه ها شده و منتهی به نقرس می شود.
● عوامل سمی ( توکسین ها )
مواد سمی (توکسین ها ) از آنجاییکه پراکندگی وسیعی در طبیعت دارند، به عنوان عوامل اصلی افت تولید یا ایجاد بیماری در طیور در بیشتر کشور ها مورد توجه قرار نمی گیرند؛. با این وجود، مشکلاتی وجود دارد که می تواند ناشی از وجود مواد مسموم کننده ی نفرون های کلیوی ( نفروتوکسین ) باشد. بعضی از این مواد سمی بطور بالقوه و معمول در مواد خوراکی استفاده می شوند ، در حالیکه بعضی دیگر از این مواد سمی،پرندگان بطور تصادفی در معرض آنها قرار می گیرند.

امنیت زیستی در جهت مبارزه با END .

امنیت زیستی به چه معناست ؟

بعنوان یک پرورش دهنده طیور ، حفظ سلامت پرندگان از اهمیت ویژه ایی برخوردار است . امنیت زیستی را میتوان هر نوع فعالیتی در جهت حفظ پرندگان از بیماریها تعریف نمود . پرندگان شما ، در صورت مواجهه با انواعی از باکتریهای غیر قابل مشاهده بیمار خواهند شد و حتی در بسیاری از موارد نیز احتمال مرگ ناشی از آنها وجود دارد . این نکته در مورد انواع دیگری از بیماریزاها مانند ویروسها نیز صدق میکند . این عوامل بیماریزا قادر خواهند بود به سرعت تکثیر یافته و چه بسا که تمامی پرندگان شما را درگیر نمایند .

بهرحال با تمرین اصول امنیت زیستی و اجرای آن در مزرعه شما قادر خواهید بود که پرندگانتان را از عوامل بیماریزا دور نگه دارید .

به زبان ساده ، امنیت زیستی را میتوان یک حس آگاهانه مشترک دانست . توجه داشته باشید که هرگز عوامل بیماریزا را به پرندگان نزدیک نکنید . از سوی دیگر ، پرندگان را نیز به عوامل بیماریزا نزدیک نکنید . میکروبها قاتلهای سمج و غیر قابل مشاهده ایی هستند که در بسیاری از شرایط مانند گرد و غبار ، قطرات آب و ... زنده خواهند ماند و در انتظار فرصتی مناسب برای حمله به گله طیور شما خواهند بود .

اصول امنیت زیستی کاری پیچیده ، دست و پا گیر و یا گران نمیباشد . بعنوان مثال ، یک لگن کوچک و یک گالن محلول ضدعفونی کننده به همراه یک فرچه ، میتواند تا حدود زیادی از ورود عوامل بیماریزا از خارج به داخل مزرعه جلوگیری نماید . در حقیقت شما با اجرای اصول امنیت زیستی یک ناحیه امن را ایجاد خواهید کرد . اصول امنیت زیستی نیز ابزار ایجاد این ناحیه امن میباشد

نوع اگزوتیک بیماری نیوکاسل ( END ) :

END نوعی بیماری مسری ویروسی است که گونه های مختلف پرندگان را بیمار میکند . END را میتوان احتمالا یکی از مشکلات بزرگ بیماریهای طیور در سراسر دنیا دانست . این بیماری توانایی کشتن درصد زیادی از جمعیت طیور یک گله را بدون هیچگونه نشانه ایی خواهد داشت . میزان مرگ و میر ناشی از این بیماری در گله هایی که واکسینه نشده اند تا میزان 100 درصد نیز میرسد . از سوی دیگر ، گزارشاتی مبنی بر مرگ طیور واکسینه شده بر علیه این بیماری نیز گزارش شده است .

نشانه های بیماری نیوکاسل ( END ) :
این بیماری ، سیستم های تنفسی ، گوارشی و عصبی را درگیر میکند . دوره کمون آن نیز بین 2 تا 15 روز میباشد . پرندگان آلوده شده به این ویروس میتوانند نشانه های زیر را بروز دهند :

ý سرفه و عطسه .

ý ترشح چرک از بینی .

ý اسهال سبز رنگ .

ý افسردگی .

ý افتادگی بال .

ý پیچش سر و گردن .

ý کاهش تولید تخم مرغ .

ý مرگ ناگهانی .

ý تورم بافتهای اطراف چشم و گردن .

ý افزایش مرگ و میر در گله .

END چگونه اشاعه می یابد ؟

مهمترین راه انتقال این بیماری ، تماس مستقیم میان پرنده سالم و ترشحات بدن پرنده بیمار میباشد . این بیماری از طریق ترشحات بینی ، دهان و چشم پرندگان بیمار پخش میشود . این بیماری در طیور صنعتی بعلت تراکم پرورش در یک ناحیه محدود با سرعت بسیار زیادی منتشر میشود .

در ترشحات بدن پرندگان آلوده ، این ویروس را میتوان با غلظتهای بالا یافت . در حقیقت ، این بیماری میتواند بصورت مکانیکی انتقال یابد . این ویروس ، در موادی مانند کفش ها و لباسها زنده مانده و از یک گله آلوده به یک گله سالم انتقال می یابد .

از سوی دیگر ، این بیماری بدلیل سوء مدیریت در عملیاتی مانند واکسیناسون ، کنترل جمعیت ، جمع آوری کود و همچنین عدم کنترل ورود و خروج به مزارع پرورش طیور رخ خواهد داد . کنترل خریداران ، تحویل دهندگان غذا و ... نیز از جمله روشهای پیشگیری است .

ویروس END میتواند در محیطهای گرم و مرطوب برای هفته های متوالی در پر ، مدفوع و سایر مواد زنده بماند . این ویروس همچنین میتواند در مواد یخ زده نیز زنده بماند . بهرحال ، ویروس بسرعت در اثر دهیدراسیون و اشعه Ultra Violet موجود در خورشید از بین میرود .

قاچاق پرندگان ، بخصوص طوطی های آمازونی از آمریکای لاتین ، خطر بزرگی را در تولید و ایجاد END در جمعیت طیور ایالات متحده بر عهده داشته است . طوطی های آمازون حاملین این ویروس میباشند ولی هیچگونه نشانه ایی را بروز نمی دهند .این پرندگان تا 400 روز میتوانند سبب پخش بیماری شوند

نحوه جلوگیری و پیشگیری از بروز End :

ویروس End میتواند از طریق کفش و لباس از منطقه ایی با پرندگان بیمار به منطقه ایی با پرندگان سالم وارد شوند . انتقال پرندگان از یک محل به سایر محلها نیز میتواند سبب پخش بیماری شود . بخصوص آن که برخی پرندگان میتوانند بیماری را بدون هیچگونه نشانه ایی حمل نمایند . با اجرای اصول امنیت زیستی ، بعنوان قسمتی از کار روزانه خود شما میتوانید احتمال بروز End را در پرندگان خود کاهش دهید .

در صورتیکه شما ، مرگ ناگهانی را در گله طیور خود مشاهده نموده اید ، با دامپزشک خود تماس گرفته و وضعیت گله طیور خود را از نظر End بررسی نمائید . بخصوص اگر پرنده جدیدی را وارد نموده اید و یا گله شما در منطقه پرخطری قرار دارد .

پرندگانی که از طریق مجرای قانونی وارد کشور نشده اند ، ممکن است سبب بروز این بیماری شوند . از این رو پیشنهاد میشود که تمامی صاحبان پرندگان ، اقدامات زیر را در جهت کاهش بروز این بیماری انجام دهند :

ý از فروشندگان پرندگان ، مدارک گمرکی را بخواهید و مطمئن شوید که این پرندگان از مجرای قانونی وارد کشور شده اند . همچنین اطمینان یابید که در تمامی مراحل حمل پرندگان ، شرایط صحیح حمل و نقل رعایت شده است .

ý تمامی فروشها ، خریدها و انتقالها را ثبت نمائید .

ý تمامی پرندگان خریداری شده جدید را حداقل به مدت سی روز ، جدا از سایر پرندگان نگاه دارید . سپس با انجام آزمایشات مربوطه بیماریهای احتمالی را در آنها تشخیص داده و سپس آنها را وارد گله نمائید .

منبع royan.cjb